PORTOMARIN : ( 1212 ) FORO DA PONTE MIÑA- PARTE DO HOSPITAL ( 853 )
PORTOMARÍN : ( 1212 ) FORO DA PONTE MIÑA- PARTE DO HOSPITAL. ( 853 )
Na marxe dereita do río Miño a vila da Ponte Miña , no Camiño de Santiago, pasou a ser coñecida como San Xoán de Portomarín , señoreada pola Orde de San Xoán do Hospital de Xerusalén que foi cabeza da Encomenda do mesmo nome.
Na marxe esquerda do río a vila de San Pedro de Portomarín, ponte en medio, foi cabeza da xurisdición e couto de Tras Loio, que foi señoreada polo Arcebispo de Santiago e que séculos andados deu lugar , por aforamentos , a pequenos coutos señoreados por fidalgos.
Foron esas poboacións dúas vilas e dúas parroquias cabeceiras de xurisdicións independentes, e non foi senón até 1840 que pasaron a ser unha soa vila, cabeza de concello, dividida en dúas parroquias darredor das igrexas de San Nicolau e San Pedro. Ese vello Portomarín morreu asolagado polo encoro de Belesar e no Monte do Cristo xurdeu un novo Portomarín a onde se levaron as históricas pedras dos vellos templos .
A Ponte Miña que dera nacemento aos dous Portomarín desaparecida no século XIX deu paso a un servizo de barcas que se mantivo até darredor de 1930, cando se fixo unha nova ponte, que trinta anos despois quedou asolagada , e para comunicar o novo Portomarín con Samos foi construida a terceira das pontes, que nas últimas décadas asistiu ao renacemento das peregrinacións xacobeas, facendo da vila miñota fito importante para milleiros de peleriños que alí fan parada e achan pousada.
( Castronuño, 18 de maio de 1212 )
A ORDE DE SAN XOÁN DO HOSPITAL CONCEDE FORO Á VILA DA PONTE MIÑA ( PARTE DO HOSPITAL NA MARXE DEREITA DO RÍO MIÑO
Na Era Milésima Bicentésima Quincuaxésima no día que foi o decimoquinto das quendas de xuño.
No nome do Noso Señor Xesús.Cristo. Amén.
Porque as cousas no presente tempo xusta e razoablemente establecidas no futuro con firmeza e sen modificacións deben permanecer , é polo que eu PEDRO OOARI por dignación de Deus freire do Hospital nos tres reinos da Hispania exercente Prioiro , co consenso dos freires e irmás que están en Castronuño no Capítulo Xeral axudado, e coa autoridade de El-Rei leonés don Afonso , por este escrito perpetuamente valedeiro, coñecido facemos á universalidade das xentes, tanto aos presentes como aos futuros , como damos e concedemos e confirmamos a todo o Concello da Ponte Miña, habitadores na parte do Hospital, o seguinte FORO :
Calquera burgués que habite na vila da Ponte Miña, na parte do dito Hospital , responda por afiuzamento con cinco soldos en canto sexan convocados se ten herdade nesta vila ou no seu alfoz, baixo de contino constituido , se en verdade non tivese herdeiro dea un manlevador o enriba dito afiuzador por cinco soldos.
Enádese tamén que ningún burgués desta vila non responda de calquera feito sen autor , agás por homicidio , roubo e rapto e agás violencia de meiriño ou vigairo riba dos aveños.
Tamén que este meiriño ou vigairo non entre na casa de calquera burgués , se ese burgués dese afiuzador segundo enriba dito é. Pois se o afiuzador non quixese dar, pague cinco soldos segundo no principio se dixo.
Se algún burgués quixese vender a casa ou calquera outra herdade , dea por iso a décima parte de prezo polo que sexa vendido ao Hospital , con acordo de que a da media parte sexa de conta do vendedor e a da outra metade sexa pola conta do comprador.Mais ningún burgués unha herdade venda ou a doe a ningún home que sexa vasalo do Hospital e faga debido foro dela ao Hospital e non viva nela.
As cabanaxes (* dereito de superficie do soar ) que sempre son acostumados dar, sempre as dean anualmente na festa de San Miguel.
Igoalmente trinta soldos sexan entregados anualmente cando ao Capítulo quixeren ir.
E que a gaudiosa e a loitosa e a mañería non sexan dadas nin esixidas en ningunha maneira
Se en verdade o meiriño ou saión contra isto enriba escrito viñese, polo Comendador do Hospital e polas xustizas que ali sexan, sen delación ningunha sexa obrigado a emendar o feito.
Tamén mandamos e con razón é convinte que de entre os mellores da vila en cada un ano se constitúan dous que as dereituras tanto do Hospital como dos burgueses con toda dilixenza , onde necesario fose, fagan dar. En verdade estes así enriba nomeados deben constituirse de tal maneira que no Concello elixan doce de entre os mellores do concello , e os presenten aos comendadores do Hospital anteditos , e este elixa dous , os que el quixer , poñendo a man riba dos Santos Evanxellos , e exerzan con fidelidade mentres outros dous sexan elexidos segundo enriba resoa.
Se calquera, pois, tanto da parte do Hospital como da parte do Concello contra esta escritura tencioase vir espontaneamente e cause inxuria á outra parte , pague mil soldos e este escrito forza de firmeza obteña para sempre.
Foi feito en Castronuño no Capítulo Xeral, e asinado polo dito Prioiro do Hospital Pedro Oarii e por outros freires no Capítulo presentes , reinando El-Rei Afonso, fillo de El-Rei Fernando ; Rodrigo , bispo lucense ; Pedro Fernandi, príncipe na Curia rexia ; Xoán Fernandi, tenente de Monterroso e Trastamara ; Rodrigo Gonsalvi, tenente de Sárria e Montenegro ; Gunter Ermigii, prioiro de Castela, confirma ; Menendo Gunsalvi, prioiro de Portugal, confirma ; Xoán Fernandi, prioiro da Ponte Miña, confirma ; Diego Monniz, prioiro de Queiroga , confirma ; Vasallo Petro, Comendador de Toroño, confirma ; Sancho Fernandi , Comendador de Santa María de Zamora , confirma ; Álvaro Roderici, Comendador de León, confirma ; Gonzalo Roderici, Comendador de Castronuño, confirma e todo o Capítulo, confirma.
Xoán, testemuña ; Diego, testemuña ; Paio, testemuña.
E Pedro, escribiu.
***************
( Versión libre en galego feita por XAIME FÉLIX LÓPEZ ARIAS, segundo o texto en latín contido no documento 56 , publicado na obra " Las Encomiendas Gallegas de la Orden Militar de San Juan de Jerusalén. Estudio y Edición documental. Tomo I. Época Medieval ", de ISIDRO GARCIA TATO. Santiago de Compostela. MMIV ". Obra editada polo Consello Superior de Investigacións Científicas- Xunta de Galicia- Instituto de Estudios Gallegos " Padre Sarmiento"
*********************
a
a
a
Comentarios
Publicar un comentario