SÁRRIA : OS MORTOS DOS QUE NINGUEN FALA ( 819 )

 SÁRRIA : OS MORTOS DOS QUE  NINGUÉN FALA ( 819 )

                                                   A FAMILIA BILBATÚA ZUBELDÍA  

Tomás  Bilbatúa  Rureirino , contratista de obras,  natural de Durango, casado con Luisa Zubeldía  Oraz, natural de Plasencia  ( Biskaia ) , residiu en Sárria  , onde naceu o seu fillo  Antonio Desiderio ,  e na vila viviron tamén nos seus primeiros anos  os irmáns  Demetrio, Luis e  Luisa Bilbatúa Zubeldía. O feito de se establcer en Sárria obedeceu á posta en marcha as obras da estrada da Estación de Sárria a Samos, obra que incluía  obras de fábrica de singular feitura como a Ponte de Ferro da Estación ( no río Celeiro ). a Ponte de Ferro do Toleiro. a Ponte de Frollais e a Ponte Nova do Vao ( todas tres no río Sárria ). Rematadas as obras  e cumpridos os acordos contractuais. a familia perdeu  toda relación coa vila e  a comarca.

O verán de 1936 resultou tráxico para tres daquelas nenos criados en Sárria e que xa adultos asentaron na cidade de Vigo. 

ANTONIO DESIDERIO  BIBALTÚA ZUBELDÍA , nado en Sárria o 23.05.1894 , naquel verán de sangue e trunfo  da sinrazón, residía en Vigo , na 2ª Travesa de Taboada Leal nº 8 , exercendo a Xefatura  do Negociado de Telégafos  e estaba casado. Era Vicepresidente da Agrupación Socialista viguesa e deputado nacional pola provincia de Pontevedra. Cando os militares de Vigo se levantaron en armas contra a Constitución republicana foi encausado xunto con outras autoridades olivicas e sería posteriormente separado da Causa 142 / 36 , sendo finalmente xulgado o 22,08. 1936 no Pazo de Xustiza de Vigo, e o mesmo ca os seus anteriores compañeiros  foi condeado a morte e fusilado o 27.08,1936. Do seu matrimonio  con Soledad Suárez quedaron orfos os seus fillos Antonino,  María do Carme, Luis e Soedade Bilbatúa Suárez.

Antón Alonso Ríos en " O Siñor Afrasio" ao se referir  ao deputado da Fronte Popular  da provincia de Pontevedra, o socialista Antonio Bilbatúa Zubeldia, dí:

"  O caso da familia Bilbatúa de Vigo, que foi fusilado, e está recente por demais, Antonio  foi executado  en unión do seu irmán Demetrio tras do tapal  do  Cemiterio de Pereiró o 27 de agosto de 1936, 

Con eles morreron o alcalde da cidade D. Emilio Martínez Garrido, o médico  D. Waldo  Satostegui, o impresor e vello líder socialista D. Henrique Heraclio Botana,  D. Apolinar Torres López,  D. José Antelo Conde, D, Ramón González Brunet e o xa lembrado  D. Ignacio Seoane Fernández.

Outro irmán Bilbatúa foi "paseado" a primeiros de setembro , xuntamente con D. Eugenio Arbones  Castellanzuelo, D. Segundo Echegaray  García, D, Inocencio Taboada Montoto e outros bos e xenerosos.

A nai dos tres irmáns Bilbatúa  volveuse tola...."

"Ás cinco da mañá  do 27 de agosto de 1936, nun autobús que facía a liña de Vigo a San Miguel de Oia, os condeados foron trasladados desde o cárcere ao Cemiterio de Pereiró.  Alí foron executados por un pelotón do Exército  ao mando do capitán Carreró , ao que acompañaba  o tenente Francisco Rodríguez . Momentos antes de caer baixo  da descarga  do pelotón, o líder socialista Henrique Botana  gritou  con todas as súas forzas.

    "NON QUEIMEDES NIN DESTRUADES  AS ACTAS DO NOSO XUIZO, PORQUE ALGÚN DÍA O MUNDO ENTEIRO  COÑECERÁ O CRIME QUE SE VAI A COMETER AQUÍ CONNOSCO ! "

                   (   Carlos Fernández, en " Alzamiento  y Guerra  Civil en Galicia " ) 

DEMETRIO BILBATÚA ZUBELDÍA.- Fillo de Tomás Bilbatúa  Rureindo e  Luisa Zubeldía Oraz  naceu  en Plasencia de las Armas  ( Gipuskoa ) . Establecido como industrial en Vigo, faleceu fusilado  na cerca do Cemiterio de Pereiró  nas primeiras horas  da madrugada do 27.08.1936 xunto co seu irmán Anonio Desiderio e outros destacados cidadáns vigueses , Tiña 40 anos 

LUIS BILBATÚA ZUBELDÍA.-  Fillo de Tomás Bilbatúa Rureindo e Luisa Zubeldía Oraz . Naceu en Estremadura . Faleceu " paseado "  en Lavadores ( Cabral-Vigo )  nas primeiras  horas da madrugada  do 15.09.1936  a consecuencia  de destrución  da masa encefálica . Tiña 32 anos.    

..................................................................................................................................................................