SÁRRIA: CASAS DA RÚA ROSALÍA DE CASTRO ( 720 )

 SÁRRIA : CASAS DA RÚA  ROSALÍA DE CASTRO                 (  720  )

 A  Rúa Rosalía de Castro foi unha das que xurdiron da parcelación   das fincas anexas á propiedade da CASA GRANDE DE SÁRRIA. A Horta, Cortiña. Prado Grande, Os Barredos , O Campiño.... foron repartidas  en soares  con frenteira  a novas rúas, carentes de todos os servizos, que acabarían sendo as rúas  Rosalia de Castro, Padre Sarmiento  e Frei Luis de Granada, que  só 40 anos despois  foron urbanizadas  e viron ser realidade os entroncamento co Murallón  e a Rúa do Porvir.

A  Rúa Rosalia de Castro, con orixe  na Rúa da Calexa ,  por causa desta parcelación alcanzou o muro lerste da Horta de Neira ( ou Horta de Buxán ) , e entroncou coa  rúa Frei Luis de Granada, cando en 1967  tamén foi parcelada a Horta de Neira, abrindo precaria rúa  que remataba no muro leste  da Horta de Saco. A urbanzización destas rúas  non foi posible até que o Concello expropiou  a parte central da Horta  de Saco  e o que foran rúas de promoción particular pasaron ao patrimonio municipal.

Nas súas primeiras décadas careceu de alcantarillado e todas as casas contaban con "pozos negros ". Pola súa conta , os propietarios dalgunhas das  casas accedero ao servizo domiciliar de augas , e para o resto o Concello instalou unha billa na entrada pola Calexa a onde ían con baldes e tinas a recoller  a  que necesitaban para as necesidades das vivendas,

                                         NÚMEROS IMPARES

Nº 1.-  CASA SOMOZA..- Casa de semisoto e un  andar,  que dá polo lateral esquerdo á Rúa  Padre Sarmiento. Foi construida polo procurador  Manuel Somoza  e a súa esposa Carme  Viñas. Ali estableceu o seu  despacho profisional.  Foi colecido cono o "Chalé de Somoza". Ten xardín na frenteira e na traseira e conta  con alpendre para garaxe,  

Nº 3 .-  CASA LETRADO.-  Casa de semisoto, baixo e un andar , con horto na traseira, ao que se entra dende un camiño de servidume. Estivo ocupada por dúas vivendas en réxime de aluguer  que dispoñían  de cortellos para a cría de porcos para autoconsumo. 

Nº 5.-     CASA LEIMÁN.- Casa de semisoto , baixo e un andar, con horto con  pozo, unha casoupa para cortello e oitro horto por baixo dela. Foi construída por Matías Yebra, e comprada pouco despois por Manuel Vázquez Arias e a súa  esposa  , a mestra de primaria Antonina   Rodríguez Álvarez.  No baixo estivo establecida a Escola  de Padroado " Divino Salvador", promovida pola parroquia de San Salvador ( PP Mercedarios )  popularmente coñecida como "Escola de dona Antonina, que a rexentou até a súa       xubilación. Na actualidade é unha vivenda unifamiliar.

Nº 7 .-  CASA CARBALLEIRA (  I )  Casa de semisoto  , baixo e un andar. No soto había cortellos  para os residentes nas casas nº 7 e nº 9. Nos andares había tres vivendas en réxime de aluguer, todas con cocilña " de ferro". Na traseira había  unha horta con pozo , un pozo negro e un galiñeiro que eran aproveitados polos donos ( Familia Carballeira ). Na actualidade é unha vivenda unifamiliar,

Nº 9.-   CASA CARBALLEIRA ( 2 ) Casa de semisoto, baixo e un andar,  cunha cociña exterior para a crianza de porcos pola familia  propietaria. O soar  foi máis grande ca os anteriores  porque lle enadiron unha tira  procedente do de Arsenio Fernñandez de  Carme Trebolle. Na traseira    tiña unha horta. Para a entrada nos hortos  e  aos cortellos había un grande portón  no nº 9, onde había unha billa común  para coller a auga para os usos domiciliares. A  casa  estivo dividida en seis vivendas en réxime de aluguer, Na actualidade é unha vivenda unifamiliar.

Nº 11.- CASA LEONOR DO PESCADO  ( CASA ARSENIO ).- Casa de semisoto, baixo , un andar e bufarda, con garaxe e leñeira na parte traseira e horta. A man dereita unha pasaxe  permitiu que a casa tivsse luces a norte, leste e sur,  e o acceso ao garaxe. O primeiro andar e a bufarda estiveron en réxime de aluguer.  A casa foi vendida polos herdeiros do matrimonio que a alzara.

Nº 13.-  SOAR: HORTA DE PEPE DE FAFIÁN.- 

Nº 15,. SOAR: HORTA DE ARANGÜENA.-

Nº 17.-  CASA DE CARBALLEIRA ( 3 ).- Ocupa  parte dun amplo soar con fronte ás rúas Rosalía de Castro e Frei Luis de Granada, dividido nos números 17, 19,21 e parte do 23. Ese conxunto estivo  parcelado en hortiños  cedidos aos arrendatarios das casas nº 7 e 9, incluídos na renda das diferentes vivendas.   A casa número 17 constou nun primeiro momento de  soto, baixo  e tres andares, espazos en réxime de aluguer.  Vendido o edificio polos heredeiros da familia  os novos propietarios endadírnlle un novo andar. A  casa  alberga un establecemento  hostaleiro de acollida de peregrinos.

Nº 19.- CASA DE CARBALLEIRA (4 ).-  Casa de semisoto, baixo e un andar, dividida en catro departamentos en réxime de aluguer. Ten anexo un pequeno patio posterior  . Foi vendida polos herdeiros da Familia Carballeira e os novos propietarios  enadóronlle  dependenzas en baixo e alto ocupando un paso suprimido no lateral dereito.

Nº 21.- HORTAS DE CARBALLEIRA.- No espazo das antigas hortas  que restaba despois de alzadas as eificación  dos número 17, 19 e 23 , que foi adquirido por un promotor de vivendas alzouse un edificio  en réxime de propiedade  horizontal, con entrada pola rúa  Frei Luis de Granada, que ten un local comercial á altura da rúa Rosalía de Castro.

Nº 23.-  CASA DE FERNANDO MUNICIPAL.- Ocupa  un resío  procedente da antiga   Horta de Neira ( Horta de Buxán ) , no aguillón onde conflúe a  rúa Rosalia de Castro coa Frei Luis de Granada. Orixinariamente foi alzada  como pequena casa de  semisoto  con entrada por Frei Luis de Granada e baixo, con entrada por Rosalía de Castro, que foi vendida moi axiña  polos seus promotores. O novo dono  para darlle maior amplitude  comprou  unha porción de terreo á Familia Carballeira-

....................................................................................................................................................................

                                      NÚMEROS PARES

Nº 2. -  SOAR DA FAMILIA VILAESTEVA ( 1 ).-  Orixinariamente a Familia Vilaesteva comproulles aos donos da Casa Grande un terreo formado polos actuais  nº 2,4 e 6  da Rúa Rosalía de Castro, máis outro soar polo sur , que ten fronte á Rúa da Calexa. Un intento de edificación  viuse frustrado  pola suspensión de licenzas  derivada do proxecto de   protección do casco histórico  da vila, que quedou sen efecto e deu lugar ao abandono da  idea de facer a vivenda unifamiliar  pretendida.

Nº 4.- SOAR DA FAMILIA VILAESTEVA / SOAR DA FAMILIA CALZADA.- Despois da parcelación feita pola familia Vilaesteva, este soar pasou por varias mans, até que  pasou a ser propiedade da Familia Cal,zada, da Corga do Convento, que se ben  fixo un proxecto para facer un edificio  de baixo e tres andares, que non chegou a ser alzado.

Nº 6.-  CASA FAMILIA LÓPEZ ARIAS.-  É un edificio de baixo e tres andares altos. No baixo ten garaxe e dous locais comerciais,  unha vivenda no primeiro andar, un duplex no segundo e no terceiro e un apartamento no terceiro. Ten un pequeno patio anexo e un alpendre.

Nº 8.- SOARES .-  Na parcelación das fincas da Casa Grande os propietarios da Casa da Palma e Casa Barbeiro compraron  estreitas tiras, que por separado non resultan edificables.  

Nº 10 .- SOARES .-  Os soares  da  Casa Treilán e Casa Casiano Batallón ( xardín e casa posteriores ), pola súa pouca larganza non resultan edificables, por separado.   A casiña  e o soar anexo foron adquiridos por un terceiro, que mantén un establecemento hostaleiro de  acollida de peregrinos.

Nº 10 ( bis ).-  Patio de  CASA GUDÍN.- Froito tamén da parcelación das fincas da Casa Grande, constitúe  un anexo do Albergue de Pereginos " Los Blasones".

Nº 12.- CASA DE MIRALDE /  CASA ANTONIO CARCEREIRO.- Tamén coñecida como "Casa de Lelo Miralde ",  foi unha das seis primeiras casas  alzadas cando se abriu a rúa.  É unha  casa de baixo, dous andares  e bufarda, que estivo ocupada en réxime de aluguer, até que foi vendida  á Familia  García que estableceu nela o seu domicilio familiar.

Nº 14,- XARDÍN DA CASA MACÍA ( 1 ).-  Procede da segregación das fincas da Casa Grande.  O muro de cerro, co seu reixado, procede do Mesón de Aguiar do Barrio de San Roque, en Lugo.

Nº 16,. HORTA DA CASA MACÍA ( 2 ).- Adquirida  dos propietarios da Casa Grande. Destinado o soar a horta  da casa.

Nº 18,- A NOSA CASIÑA.- Ocupa terreo que foi da Casa Grande.  No fondo do soar álzase unha casa de baixo, con garaxe,  e un andar

Nº 20.-   CASA IDALIA.- Alzada  en soar procedente  da Casa Grande . Consta de baixo, con garaxe,  e dous andares.

Nº 22.-  SOAR ( Foi anexo  da CASA DE CASTRO ) .- Foi enaxenado polos herdeiros desa  familia.

.........................................................................................................................................................................