FUNDACIÓN DO HOSPITAL DE SANTO ANTÓN ABADE DE SÁRRIA ( 1588 ) ( 798 )
FUNDACIÓN DO HOSPITAL DE PEREGRINOS DE SANTO ANTÓN ABADE DE SÁRRIA
( 798 )
( 19 de maio de 1588 )
Diego de Armesto e Somoza, escribán do número e axuntamento da Vila e marquesado de Sárris en cumprimento do auto dado polo señor Visitadorb xeral deste bispado de Lugo nos trece de xuño do pasado ano de mil setecentos vinte e catro por onde entre outras cousas manda se saque unha copia auténtica da fundación dos Hospitais de Santo Antón e San Lázaro desta Vila en cuxo cumprimento e do mandado pola súa mercé o Correxidor desta vila e rexidores dela como Padróns dos ditos Hospitais cuxa FUNDACIÓN é como segue:
In Dei nomine amen,,
Coñecida cousa sexa a todos os que esta presente carta de testamento e derradeira vontade viren como eu Don DINÍS DE CASTRO E PORTUGAL, fillo que quedei de don Fernando Ruiz de Castro , Conde que foi de Lemos , que Santa Gloria haxa, veciño que son desta Vila de Valladolid estando enfermo na cama , mais no meu xuizo e entendemento natural, crendo como creo ben e fielmente na Santísima Trindade, Pai, Fillo e Espírito Santo , que son tres Persoas, nunha esencia , unha esencia , unha sustancia , unha natureza divina, un Deus omipotente, que vive e reina por sempre, sen fin :
Temendo a morte do corpo que é natural querendo como cristián estar aparellado , coñezo por esta carta que fago e ordeno e establezo o meu testamento e derradeira vontade a servizo de Deusdesta presente vida mando que o meu corpo sexa sepultado no mosteiro de San Francisco desta dita Vila , na parte e lugar que aos meus testamentarios parecere , que de alí sexa trasladado o meu corpo e osos ao mosteiro de San Francisco da Vila de Monforte de Lemos de Lemos , na capela maior, a onde están enterrados os meus avós e o tempo no que sexa de trasladar remito aos meus testamentarios-.
Noso Señor e da Gloriosísima Sempre Virxe María Nosa Señora, a súa bendita nai e á gloria e loubor seu e de todos os santos e santas da Corte do Ceo, na forma e maneira seguinte
PRIMEIRAMENTE ofrezo e encomendo a miña ánima ao Noso Señor Xesús-Cristo que a comprou e redemiu polo seu precioso sangue e cando a súa vontade for de levarme
Item mand que me enterren a Confradería e confrades da Quinta Angustia desta Vila onde son confrade e me acompañen as Confraderías e confrades da Misericordia e Vera Cruz desta vila e lles dean o acostumado a cada Confradería.
Iten mando mando que coa Cruz e co meu corpo leven doce fachas, que as leven doce ppobres e lle dean a ca un vestido e ropupa e carrapucha branca, como se acostuma dar para que vaian con elas acompañando o meu corpo.
Iten mando que me acompañen o crego Beneficiado e sancristán de San Salvador deta Vila , onde son parroquián , coa cruz da dita igrexa.
Iten pido e suplico aos Señores Provisor e Cabido da Igrexa Maior desta vila acompañen o meu corpo por razón deles , se lles dea do que soe e acostuma dar oor semellantes persoas e enterros ao parecer dos meus testamentarios.
Iten mando que me acompañen os nenos da Doutrina Cristiá desta vila e se lles dea o acostumado.
Iten mando que se dea cera ao Cabido da Igrexa Maior, e deais ordes, , e nenos da Doutrina, como é costume.
Iten mando que o día da miña morte, se fose hora de misa e senón outro día seguinte, digan oola miña ánima no dito mosteiro de Señor San Francisco una misa cantada con ministros e a súa vexilia e se digan coa maior brevidade que se poida no dito mosteiro trescentas misas rezadas e as cincuenta delas no Altar Privilexiado co seu responso riba da sepultura.
Iten mando que con vexilia e ministros e se lles dea pola ofrenda o que parecere aos mesus testamentarios.
Iten mando que logo , outro día seguinte, fagan o meu cabo de ano no dito mosteiro de San Francisco e digan outra misa cantada os meus nove días en tres días no dito mosteiro e digan outra misa cantada con ministros e vexilia e se leve a mesma ofrendaque o día das honras.
Iten mando que se me digan no moseiro da Nosa Señora da Mercé desta Vila cincuenta misas as dez delas no altar priviliexiado e se pague a pitanza delas.
Iten mando que se me digan no mosteiro da Trindade desta Vila outrass cincuenta misas e as dez delas no Altar Privilexndo .
Iten mando que se me digan no Mosteiro do Carme Descalzo outras cincuenta misas e as dez delas no Altar Privilexiado.
Iten mando que se me digan ni mosteiro de Santo Antonio da Orde de San Francisco de Monforte de Lemos, duas centas misas pola miña ánima das persoas a quen teño cargo de obriga e se lles dean cen reais e máis todos os libros que teño e deixare ao tempo do meu falecemento cos seus caixóns.
Iten mando que se me digan que se me digan no Mosteiro da Madalena de Sárria cen persoas polas persoas a quen teño cargo e obriga por calquera maneira.
tén mando ás Obra Pías acostumadas desta Vila a cada unha un real-
Item mando que se compren catro mil cincocentos maravrdís de censo a xuro de a vinte mil maravedís o milleiro ou máis o que for necesario ao parecer dos meus testamentarios, no Reino de Galicia ao máis de perto daVila de Monforte que se poida os que mando e deixo ao mosteiro de San Francisco da dita vila de Monforte con cargo que sexan obrigados a deciren en cada un ano perpetuamente para xempre xamais pola miña ánima dúas misas en cada semana, a unha o Luns de ánimas , a outra o Sábado da Nosa Señora e os meus testamentarios reciban rscritura do dito mosteirp na que se obriga de decir as ditas misas.
Iten mando aos paxes que ao presente teño, que son tres, e á ama que me serve a cada un sete ducados para que deles se lles merque loito e o demais disto se lles pague o que parecer debèrselles do seu salario polo meu libro e se lles dea de comer e os seus salarios vinte días despois do meu falecemento e aos lacaios se lles dea a cada un catro ducados para unha capa e carrapucha de loito e todos eles se achen ao meu enterro , honras e nove dñias e cabo de ano.
Item mando ao mosteiro das Descalzas Franciscas, fronteiro da Chancelaría , cen reais porque me encomenden a Deus
Iten mando que se me digan vinte misas no Moseiro da Nosa Señora de Aniago e outras vinte na Igrexa da Nosa Señora de San Llorente .
Iten mando a Francisco Fernández , crego, cen reais e a Pedro Fernández de la Vega outros cen reais.
Iten por canto algunhas veces deixei de rezar as horas canónicas como estaba obrigado, mando que os meus testamentarios tomen catrocentos ducados dos meus bens e procuren con eles con toda brevidade haber dispensación da Súa Santidade para que supla o que así deixei de rezar e me absolva sendo necesario.
Iten mando que os meus testamentarios tomen mil ducados dos meus bens e llos entreguen ao SeñorbFrancisco de Villasante , Deán da Igrexa maior desta vila para que deles faga e cumpra o que con el teño comunicadon e se màis for mester tome máis.
Iten declaro, que ao tempo que dona Mariana de Escobar , a miña irmá. casou con Cristovom Belez eu fíxenlle unha escritura pola que me obriguei de lle dar dous mil ducados con certas condicións como parece polo asento e escritura e para en conta delos só teño dados mil ducados, mando que os meus testamntarios xuntamente cub letrado de ciencia e conciencia vexan se estou obrigado de pagarlle os outros mil ducados e psrecéndolles que estou obrigado a facelo se lle paguen e se non esivese obrigado non se lle paguen,
..........................................................................................................................................................
**Iten mando que os neus testamentarios tomen dos meus bens e con eles merquen cen fanegas de pan de renda darredor da Vila de Sárria, o máis perto a ela, o que mando ao HOSPITAL QUE ESTÁ NA VILA DE SÁRRIA DE PEREGRINOS NA RÚA PRINCIPAL, fin dela, a carón da FORTALEZA, fronte San Salvador para que se xunte co máis pan de renda que o dito hospital ten e todo se gaste en dar de comer aos Peregrinos pasaxeiros pobres que pareciere e ordenare a Xustiza e Reximento da Vila de Sárria, e que poidan a conta da dita renda reparar o dito hospital e as camas dos pobres pobres en cada un ano. E mando que para que se execute e cumpra todo o susodito que Bernardo de Torres, Alcaide e Meiriño da Fortaleza da dita vila faga as dilixencias necesarias así para comprar a dita renda como para todo o demais para iso necesario que para iso doulle todo o demais lle dou tan cumprido e bastante poder como eu o teño.***
***Iten mando ao dito Hospital de Peregrinos de Sárria cincocentos ducados para que se repare e forme o dito hospital e se faga nelo que parecere ao Señor deán e ao Señor Bernardo de Torres a quen remito.***
.............................................................................................................................................................
Iten ao que toca aos outros catrocentos ducados que mando se tomen dos meus bens para que teña efecto a dita composición e se descargue a miña conciencia.
E para cumprir e executar este meu testamento e todo o nel contido nomeo e deixo por testamentarios meus a don Francisco de Villasante, deán da Igrexa maior desta Vila e ao dito Bernardo de Torres a quen suplico o acepten eb doulles todo o meu poder cumprido e a cada un deles por si in solidum para que entrn nos meus bens e os reciban e cobren e todos os meus efectos dos meus beneficios e prezos eclesiásticos e outras cousas que se me deberen e dean cartas de pagamento e fin e quita de iso e parezan en xuizo sobre da cobranza e poidan venderen dos meus bens o que foor necesario en almoneda ou fora dela pola súa propia autoridade sen licencia de xustiza e do seu valor ou do que diso subhastare cumpran e executen este meu testamento e descarguen a miña conciencia e poidano facer dentro do ano do meu falecemento ou despois que espire este poder até tanto que todo estea cumprido e tamén lles dou poder cumprido para que e como con eles o teño comunicado .
Iten mando aos herdeiros de Diego de Campuzano.mordomo que foi do Bispo de Cuenca . cen ducados e cumprido e executado este meu testamento institúo por meu lexítimo e universal herdeiro en todos os bens e facenda a min pertencentes, en calquera maneira , á MIÑA ÁNIMA, para que os meus testamentarios os gasten e distribúan , ao seu dispor, a quen o remito e revoco , caso e cancelo e e que se tivesen algunha dúbida en cumprimento deste meu testamento poidan tomar dou por ningún e de ningún valor e efecto calquera outros testamento ou testamentos , codicilo ou codicilos, mana ou mandas que antes deste teña feito por escrito ou de palabra e quero que non vallan nin fagan fe, agás este, o que eu quero que valla pola miña derradeira vontade e dou o dito poder aos ditos testamentarios con facultade en cumprimento deste meu testamento poidan tomar e o que o un co tercerro fiixer valla e por máis firmeza así o outorgo perante o presente escribán e testemuños que foron, feita na dita Vila de Valladolid , a dez e nove días do mes de maio de mil cincocentos e oitenta e oito anos, testemuñas que foron ao que dito é , chamados e rogadosm Gonzalo de Villasante, arcediado de " Torre de Sillas " , Xoán de " On Cueva" e Francisco Matínez e el e é Pedro Fernández.... de Figueroa veciños e estantes nesta dita Vila e Domingos de la Puente , estante nela, e dou fe que coñezo aos ditos outargantes = Don Dinís de Castro =
Pasou perante minAlonso Pérez Cerón. E ao ver sacar, correxir e concertar o dito testamento foron testemuñas Pedro Camargo e Baltasar de Ariz, criados de mil o presente escribán, veciño desta Vila. Eu o dito Francisco López, escribán de El Rei noso señor e do número de Valladolid presente fun , ao do que de min se fai mención e de pedimento do dito tenente que aqui asinou o seu nome o fixen sacar dos rexistros do dito Alonso López Cerón, antecesor meu, nestas quince follas cn estas na que vai o meu signo , En testemuño de verdade.- Francisco López.
..........................................................
Concorda coa copia que está e queda no libro vello das Rendas e Contas do dito Hospital de Santo Antón a quen me refiro e en de disto sínoo e asino na dita Vila a tres de marzo do ano de mil setecentos e vinte e cinco.- Diego de Armesto Somoza.
............................................................................................................................................................
( 10 de xuño de 1589 ).
Cristovo Pizarro, no nome de Bernardo de Torres, testamentario de don Dinís de Castro e Portual, cómpralle a Sebastían Rodrígueza Cervela sete fanegas de pan de renda no lugar de Betote de Atrás,
.........................................................................................................................................................
( 25 de xuño de 1589 )
Cristovo Pizarro, no nome de Bernardo de Torres, testamentario de don Dinís de Castro e Portugal, cómpralle a Pedro de Páramo, de Pacios de Farbán ( tamén chamado Pacios de Casteledo ) , tres tegas de pan de renda no lugar de Betote de Atrás ,
..............................................................................................................................................................
( 12 de marzo de 1590 )
Cristovo Pizarro, no nome de Bernardo de Torres , testamentario de don Dinís de Castro e Potrugal, cómpranlle a Diego López da Somoza e Inés López de Celeiro dúas fanegas de pan de renda.
..................................................................................................................................................................
( 24 de novembro de 1592 )
O Hospital de Santo Antón Abade de Sárrisa compra o leiro e cortiñeiro fronteiro á igrexa de San Salvador ) .
PEDRO DÍAZ e MARÍA DÍAZ DE GUITIÁN , maiores dos catorce anos , e menores de vinte e cinco , fillos lexítimos e herdeiros que fincamos de Bartolomeu López, escribán e Inés Díaz de Guitián , nosos pais defuntos, diante da Vosa mercé parecemos que ao tempo do falecemento da dita nosa nai quedaron moitas débedas e ao presente están por pagar e para a paga delas temos necesidade de vendermos unha peza de herdade que está xunto a San Salvador, por ende , á Vosa Mercé pedimoslle e suplicámoslle se é necesario requerimos nos mande dar a necesaria licenza para vendermos a dita herdade , xuntamente con Bartolomeu de Teça e Catarina Díaz, noso cuñado e irmá , para pagarmos a dita débeda e pois á vosa mercé lle consta das ditas débedas e que se deben e nos queren executar .... é por parte do Mosteiro e Cristovo Pizarro , crego , e outras máis persoas á Vosa Mercé pedímoslle segundo é suso e para iso resulta.- Pedro Díaz de Guitián.
Na vila de Sárria a vinte e catro días do mes de novembro de mil cincocentos e noventa e dous anos perante Pedro Díaz Piñeiro, tenente polo licenciado Vaca , escribán ,, e perante min escribán e testemuñas pareceron presentes Pedro Díaz e María Díaz de Guitián e presentaron esta petición e pediron o nela contido e vista polo dito tenente dixo que atento que lle constaban ser verdade o contido no dito pedimento e os susoditos deberen as ditas débedas e outras e serlles máis útil e proveitoso vender o dito cortiñeiro e herdade contida no dito pedimento, que non outra cousa dos seus bens, dixo que daba e deu a dita licenza para vender a dita propiedade e cerca diso outorgar escritura de venda en forma cal de dereito se require e atento que lle consta que a dita herdade cómpranlla e danlles por ela todo o máis de que val , a todo o que se é necesario interpuxo a súa autoridade de dereito e asinouno do seu nome , e pasou perante min Pedraça. escribán público.
............................................
Na Vila de Sárria a vinte e catro días do mes de novembro de mil e cincocentos e noventa e dous anos , perante min, escribán, pareceron presentes , os ditos PEDRO DÍAZ e MARÍA DÍAZ DE GUTIÁN debaixo da dita herdanza e polo que lles toca, e BARTOLOMEU BUELTA DE TEZA e CATARINA DÍAZ DE GUITIÁN, a súa muller, con autorización e licencia e expreso consentimento que ante todas cousas pediu e demandou ao dito seu marido para facer e outorgar, xurar e se obrigar a todo o que nesta escritura irá contido , e el deulla segundo para iso lle foi demandado , da cal dita licenza, eu escribán, dou fe, e dela usando a dita Catarina Díaz e María Díaz e Pedro Díaz polo que lles toca e como fillos e herdeiros que fincaron da dita Inés Díaz. a súa nai , e o dito Bartolomeu de Teza xuntamente con eles e todos catro de mancomún a voz de un e cada un polo todo, renunciaron as leis de duobra res de vender e a auténtica presente ou queita de fide susoribus e as leis de mancomunidade como nelas se contén,
Dixeron que dende agora para en todo tempo xamais por si e os seus herdeiros e sucesores vendían e venderon por xuro de herdade ao Reximento da dita Vila de Sárria que estaba presente e PARA O HOSPITAL QUE NELA MANDOU FACER DON DINÍS DE CASTRO, defunto , convén a saber que así lle venderon e deron en venda o seu LEIRO e CORTIÑEIRO que está nesta Vila de Sárria, de fronte da igrexa de San Salvador da dita Vila e segundo que está pechado de sobre si que levará seis celemíns de trigo de semeadura , pouco máis ou menos, con todas as súas entradas e saidas e pertenzas e o a el anexo e pertencente e por propio Desmo a Deus, sen cargo de censo nin tributo algún e por prezo e contía de DOUSCENTOS E OITENTA E SEIS REAIS que por eles os ditos Xustiza e Reximento lles deu en pagamento de diñeiros de contado para o dito efecto do dito hospital e dos ditos douscentos oitenta e seis reais déronse por entregos por canto os recibiron realmente e con efecto da cal paga e entrega eu, escribán, dou fe , que se fixo na miña presenza e das testemuñas desta carta e dixeron e confesaron o dito leiro e propiedade, non valía máis dos douscentos oitenta e seis reais e se máis valía que non fai dela demanda , sendo a houber, que non hai, dixeron facían e fixeron graza, cesión, doazón, pura, mera perfecta, irrevogable, que o dereito chama entre vivos , ao dito reximento e ao dito hospital e cerca dela renunciaron as leis do ordeamento real que falan en razón das cousas que se compran e venden por máis ou menos da metade do seu xusto prezo e dende, día e agora que esta carta esta feita e outorgada en en adiante e para sempre xamais , se deseinstituiron e apartaron e aos seus herdeiros b e sucesores da real, corporal , herdanza e posesión e señorío dereito que ao dito leiro habían ou tiñan.
E todo iso renunciaron , cederon e traspasaron no dito Reximento e Hospital para que poidan facer del e nel a súa vontade e é condición e déronlle poder amplo para cada que quixeran poidan tomar a posesión del e pola tradición desta carta que lle entregaron , do que eu, escribán , dou fe.
Dixeron daban, deron, a posesión do dito leiro ao dito Reximento no nome do dito Hospital e para sempre xamais e que a isto nin parte disto non haberá contradición algunha e obrigáronse coas súas persoas e bens mobles e raíces habidos e por haber de faceren certo e seguro e de paz ao dito hospital e para sempre xamais e que a iso ou a parte diso nn haberá contradición algunha , so pena de lle pagaren todas as custas e xuros e menosczbos que cerca delas se seguirten e recreceren e con todos os seus perfeitos e melloramentos que nel se fixeren e para así o cumpriren, pasaren, manteren e haberen por firme baixo da dita mancomunidade .
Dixeron que daban e deron a todos os xuíces e xustizas seglares do rei Noso Señor a cuxa xurisdición se someteron e renunciaron ao seu propio foro , xurisdición e domicolio e a lei " han veni ius de jurisdicione dunum judicio! para que por via executiva lla fagan cumprir e haber por forme e boa como se esta carta e o nela contido foran sentenza definitiva dada contra cada un deles por xuiz competento e pasada en cousa xulgada , e renunciaron as demais leis no seu favor , e a xeral que di que xeral renunciación de leis que home ou muller faga que non valla e para máis validación do susodito, os ditos Pedro Díaz e María Díaz por seren maiores de catorce anos e menore4s dos vinte e cinco e a dita Catarina Díaz por ser muller casada, xuraron a Deus e a un sinal de cruz de non iren nin viren contra esta escritura agora nin en tempo algún nin dela pedirán reclamación en ningún tempo do mundo e de máis a dita Catarina renunciou as leis dos empertadores Xustiniano , de Senatu Consulto veliano e leis de Toro e partida que falan no favor das mullerres como nelas se contén, das que foi avisada por min, escribán, e aínda así renunciounas e baixo do dito xuramento prometeu de non pedir nin demandar a dita propiedade e parte dela lle podía caber por razón do seu dote, nin arras , nin bens parafernais , nin polo privilexio deles, nin para facer esta escritura non fora apremiada, nin inducida polo seu marido , senón que ela o outorgaba da súa espontánea vontade, baixo do cal prometeu de non pedir absolución nin relaxación ao noso moi Santo padre, nin a ningún outro perlado que de dereito poida concederlla e aínda que de se propio motu lle sexa concedido , diso non usará , nin se aproveitará e tantas cantas veces lle for relaxadom tantos o volve a xurar e máis unha pena que haxa, sempre máis un xuramento que relaxación , e todos tres dixeron. " Si xuro", amén.
E prometero de de aí cumprilos en fe do cal outorgaron esta escritura na maneira que os ditos tres e os ditos Bartolomeu Vuelta de Teza e Pedro Díaz de Gutián asinárono dos seus nomes e porque a dita Catarina Díaz e María Díaz noin sabían asinar, pregaron a Cristovo îçarro , crego, asinouno por elas do seu nome ao que foron presentex Xoán López do Barrio, alcalde na dita vila pola Súa Excelenza o Conde de Lemos , e Xulián López do Párami, alcalde polo Reximento da dita Vila, e Pedro de Piñeiro m rexidor pola Súa ERscelenza, e Sebastián Gil Dabreo, rexiddor pola dita Vila, e os ditos Xustiza e Reximento dixeron que aceptaban e aceptaron esta escritura de venda e asin´ñarono dos seus nomes, estando presentes por testemuñas o dito Cristovo Piçarro, que asinou a rogo dos outorgantes e Sebastián Díaz , escribán, e Xoán Fernández, fillo de María Fernández, veciños da dita Vila, E eu, escribán, dou fe coñezo aos outorgantes.
Bartolomeu Vuelta de Teça. Pedro Díaz de Guitián,. A rogo Xtovo Pizarro- Xoán López - Xulián López- Pedro Díaz Piñeiro-Sebastián Gil Dabreu.- Pasou perante min , Gregorio Pedraça, escribán.
Eu o dito Gregorio Pedraza de Noboa, escribán público aprobado pola súa maxestade, veciño da dita Vila de Sárria, fun presente ao otorgamento desta venda e os recibir del tanto e en fe de todo asino e signo e levei de arancel público catro reais , que mos pagou Gabriel de Mendaña, mordomo do dito hospital.- Gregorio Pedraça, escribán.
( Venda do hospital desta vila de Sárria que fixeron Pedro Díaz de Guitián, Bartolomeu de Teça e foi do LEIRO ONDE SE FIXO O DITO HOSPITAL ).- Pagueille catro reais ao Señor Pedraza. -Nota : Venda do LEIRO DO HOSPITAL, que está á súa traseia )- escrito con letra diferente á do corpo do documento-
.............................................................................................................................................................
X.F.L.A.- ( Tiven á vista unha copia con variacións, procedte do desaparecido arquivo da Obra Pìa fdos Hospitais de Santo Antón Abade e San Lázaro ).
( 2o de xaneiro de 1723 ).- " .....É copia do seu orixinal que no meu poder e oficio queda, de onde a fixen sacar ben e fielmente, á que me refiro, En en fe disto e como escribán público e do número desta dita Vila de Sárriam e Sucesor, no dito oficio e nots do dito Xácome e Gregorio Pedraza, de quen tamén do dito oficio me queda a información da súa fialidade e legalidade á que tamén me refiro.
E en fe de todo isto sígnoo e asino segundo teño por costume na dita Vila de Sárria, a vinte de xaneiro deste ano de mil setecentos e vinte e tres , de pedimento do Mordomo do dito hospital.Pedro de Losada Quiroga ,
( A favor do Hospital de Santo Antón , da herdade que está ao seu carón).
.........................................................................................................................................................
Requerimento por renda posta a pleito
( 18 de maio de 1627 )
Comentarios
Publicar un comentario