SÁRRIA : CURIOSIDADES ( 734 )

                                             SÁRRIA: CURIOSIDADES                        ( 734 )

(...12,1236 ).- VENDA DUNHA HERDADE EN VILAR DE SÁRRIA.-  En 1236 e no mes de decembro  Pedro Peláez vendeulle a Xoán Mansilla unha leira de herdade que en Vilar  "sub signo  Sancti Salvatoris  in loco  praedicto Carraal Fremosa" xunto da Leira de Cmpanas,Diegom  Arias e  da outra parte Leira de Rodrigo Díaz e doutro  Carral de Foro, polo prezo de 8 soldos , reinando o rei Fernando  en Castela, León e Galicia, sendo Miguel bispo de Lugo e tendo a Sárria  Don Ramiro e don Rodrigo , sendo Alcaldes Pelagio Carvallo ,Don García , Xuiz e P. Peláez perlado da Igrexa de San Salador. F.V.S.

                                                    *********************** 

(31.08.1260  ).- ERMIDA  DE  SAN COSME DO CARBALLAL.-  García Fernández , "miles" , dalle á Igrexa de Lugo e ao seu bispo don Miguel o dereito que el tiña  " in hemeritagio de Sancto Cosme  de Sarria , quod iacet  in strata publica peregrinorum" (  no eremitorio de San Cosme, na estrada pública dos peregrinos". ( na parroquia de San Salvador de Vilar de Sárria ) F.V.S.

                                                    ********************** 

(......... )  García Núñez  de  Cereixa  dóalle ao bispo de Lugo do Miguel  toda a hedanza que el tiña co padroazgo  da mesma igrexa e demais dereitos. F.V,S,

                                                      ********************* 

(7.07.1280 ), CESIÓN DO CASAL DE SAN COSME DO CARBALLAL.- O bispo de Lugo don Xoñan dá e empraza a Pedro Jordan  e a un dos seus fillos que este sinale á hors d sús morte  o casal de San Cosme  en Sárria. F.V.S.

                                                      *********************

 (        )  MONTES PARA  A CAZA.- ......     ( Libro de  Montería, do rei Afonso XI )

O MONTE DE ERIBIO  é moi real monte de oso  no verán. E son as vocerías por riba  do cume  e que estean renovos nas dúa lombas   que están n  medio deste monte  e a outra  montería  dende o cume  da lomba de abaixo  até o Camiño Francés que  vai ao Pradonelo . E son as armadas   no Camiño Francés   que vai de Triacastela  ao Padronelo.

 ENTRE SÁRRIA E TRIACASTELA HAI ESTES MONTES ( 366  ) A aba do Monte  " Sanct  Maos" é un bon monte  de porco no inerno  e no verán.  Nel é a vocería   por riba do cume  . E está a armada   na lomba que está  entre este monte  e Portaferreira. .....( 367 )  O Monte de Portaferreira   é bon monte de oso no verán....... (  368 )  O monte de Nande   e bon monte de  oso e de porco en verán.....( 369 ) O monte da Avariña  de Abradelo   e río  Samomedo  é bon monte de oso   e de porco en verán,  E son as vocerías   a unha por riba do cume ,  e a outra na lomba que está   entre este Monte  e o Monte de Eribio . E é a armada   na lomba que está  entre este  monte da Variña  de Abradelo  e o río Samomedo.

                                                     ****************** 

 ( 1381-1382 ).-  ITINERARIO XACOBEO  DO  INFANTE  DON CARLOS DE NAVARRA.-  O sábado 22 de febreiro  está na Vilanova de Sárria onde lle dá unha gratificación  ao cabaleiro  Riboulle,  Señor de Assa: " A Monsieur  Fouques  Riboulle  , Seigneur  lui a donné  pour un fois, pour consideration  des bons services  que le dit chevalier  a fait a Monsire   en venant avecques lui  des parties de France  au Royaume  de Castelle, comme appor  pour mandament  de Monsire , domne  Villeneuve  le XXII jour de fevrier  de 308 et un qui vaut  pour  quittence  rendu cy , pour ce II flerins d ' Aragon" (  A monseñor  Fouques Riboulle ., señor de Assa,  que Mon señor  lle doou por unha vez, por consideración  dos bons servizos  que o dito cabaleiro fixo a Monseñor vindo con el dende as partes de Francia  ao Reino de Castela,  como aportación  por mandación  de Monseñor, dalle  na Vilanova ( de Sárria )  o día 22 de febreiro de 1381 . Valla  por quitanza rendida  aquí por isto,  dous floríns de Aragón...... O 26 de  febreiro  estivo de volñta en  Portomarín  ( 26.02 ) e Triacastela ( 27.02 ) onde mercou un cabalo ao Ferrador dese lugar : " S Johan le Marechal de Triacastelle pour la vende  et deñlivrance  d ' un  cheval  bey que Monsieur  a fait acheter de lui pour porter les besoignes  de l 'office  de la cuisine  de Monsieur , X florins  et demi d ' Aragón (  A Xoán o Ferrador de Triacastela pola venda e  entrega  dun cabalo beixe  que Monseñor  mandou   mercarlle  para levar os utensilios  do oficio  da cociña de Monseñor, 10 floríns e medio de Aragón )

                                                      ********************  

(  18.10.1584 )  VENDA DA XURISDICIÓN  DA VILA DE SAN PEDRO DE  PORTOMARÍN E FREGUESÍAS ANEXAS.-   NUNO DE BERBETOUROS   comprou  a  Agostiño de Vivaldo Ginovés ,  fillo de Bernardo   de Franco, a Xurisdición de Tras Loio, que compreendía   as xurisdicións e rendas xurisdicionais   da Vila de San Pedro de Portomaría, na marxe esquerda do río Miño, formada pola parroquia do seu nome  e as de San Xoán de Loio,  San Salvador das Cortes, Santa María de Loio.,  San Pedro da Cova , máis  dous  veciños de Pedrouizos ( en Santiago de Ribas de Miño ) que andaba  con San Salvador das Cortes.,  en prezo de  2.000 escudos.  Esta Xurisdición  pertencera ao Cabido da Catedral de Santiago de Compostela  que a vendera.

                                                   ********************** 

(  1761 ) A BOTICA DE SAMOS E A BOTICA DE  SÁRRIA.- " (  Mosteiro de Samos ) "  Que a BOTICA  que consta da operación do Msteiro  , cuxo  produto está regulado  en 2   reais , consideran con toda verdade  os presentes peritos  que ao presente non deixa utilidade algunha, porque co motivo de se ter establecida outra botica na VILA DE SÁRRIA , perto desta freguesía,  quitouselle a esta case que toda a venda que tiña, aínda que en  realidade  o que hai no mosteiro  non ten nin pretende máis  comerzo con ela  que a conservación  e mediciñas precisas  para os individuos do mosteiro , por cuxo motivo  moitas especies  e xénero corrómpense  e destrúense ,  e os veciños desta poboación , e especialmente aos pobres , danlles graciosamente  as mediciñas  precisas para as súas doenzas  sen estipendio algún , cuxo  feito é constante e patente, e polo mesmo non lle poden considerar  produto . Nese ano   moraban no Mosteiro de San Xulián de Samos  61 relixiosos sacerdotes, incluido o  botocario,  7  monxes leigos, 23 criados maiores  maiores dos 18 anos e 1 criado menor. o que facía un total de 92 persoas  convivintes no mosteiro.

                                                   ********************* 

( 1839 ).- A MATANZA DE TREILÁN ( SAN MARTIÑO DE REQJUEIXO ).-  Os "Apostólicos " mataran un valixeiro do correo militar  entre Lugo e Monforte   e en represalia foi fusilado   un prisioneiro " realista", Isto deu lugar a unha incursión no lugar de Treilán ( Requeixo )   na que ademáis de queimar casas  houbo os seguintes asasiñato : 1.- Pedro Pérez , quedando orfos   os seus fillos Antonio, María Xosefa, Manuel  e Placido. 2.-  Xosé Torres, de 38 anos,  celibato. 3 .-  Xoán Torres,  do que quedaron en orfandade  Engracia, Domingos,   Xosefa ; Xosé   e Francisca  . 4.-  Vicenzo de Prado , do que quedaron por orfos  María Xosefa, Xoana,  Vicenta, María e Domingos. 5,.  Francisco López ( Orfos : Francisco , Manuela e María do Carme) . O párroco de San Salvador de Sárria,  Pedro Arias,  calificou estas mortes de  acción " violenta e precipitada",

                                             ************************ 

( 1845 )  ESTRADA DE LUGO A MONFORTE.-   Foron aprobados  os traballos preliminares para abrir a estrada entre Nadela e Monforte de Lemos  ( Direción Xeral de Camiños )   no treito Nadela a San Fiz de Paradela ( O Corgo )  obra subhastada en  6.04.1845  .  Realizada   con   24 pés  de largo  , 4 pés de firme   e 6 pés para os paseos   máis as gavias  , podendo aumentarse o  dimensionado  nos montes comúns,

                                            ************************ 

(  12.10, 1849 )  O CHOCOLATE EN SÁRRIA.- "  BOTICA DE MANUEL DE  PAZ.- Na vila de Sárria  e botica do Licenciado Manuel de Paz , acaba de chegar un  surtido  e esquisito chocolate , o que penetrado  da superior calidade  por acharse   composto  dos ricos cacaus  Caracas de Puerto Cabello  e Guanaguay  así  como as especiais canelas  aromáticas de Ceilán , únicas sobre a das demáis  nacións de Europa  , co desexo  de avisar   ao respectable  público  para que se penetre  até a evidencia   da súa calidade   esmerada , advertindo ademáis  de ser tan recomendable a parte alimenticia é tamén cosmético mediciñal para os fractulentos , e certas persoas que pola  grosura  son propensos áa aplopexías".

( Este é  o primeiro  anuncio de prensa publicado por un sarriao  , do que, até dagora temos memoria ) 

                                                   ********************* 

( 1856 )  UN INTRUSO EXERCENDO A MEDICIÑA.- MIGUEL LÓPEZ, natural de O Barco- Portomarín., veciño de Frades, meteuse  na arte de curar  e produciulle a morte instantánea de Xacinta López, de San Miguel de Vilapedre. As autoridades  xudiciais  interesaron a súa   percura. Sinais :  36 anos. cara redonda,.  cor trigueña, ollos pardo. nariz regular, pelo e barba castaños,  vestido decente

                                                  ************************ 

 (  1869 )  RAMÓN SOMOZA SAAVEDRA,  da familia  da Casa Grande de Sárria,  naceu en Lugo. .Enxeneiro militar  que pertenceu  ao progresismo avanzado   e acabou afiliándose ao tradicionalismo carlista.  Creou en Filipinas   o pobo de Solsona  con infieis agonotes , de bautizados,  onde fundou escolas  .  En Manila fundou as Conferenza de San Vicenzo de Paul . Foi deputado  "carlista" por Sárria, Cruz de 1ª de San Fernando, Cruz de Carlos III  e San Hermenexildo  e por non querer xurar  a Constitución de 1869  quedou sen retiro aínda que tiña  dereito a ela.

Dende Manila trouxo para Sárria   un chino oriundo de Shangay , cristianizado, ao que lle deu o seu nome e apelido. XESÚS RAMÓN SOMOZA  estableceuse na vila de Sárria, onde casou e tivo familia numerosa  .  Foi o primeiro individuo oriental  asentado na Terra  de Sárria  , popularmente coñecido como " O Chino", e os sucesivos descendentes seguiron levando ese sobrenome,

                                            ******************************** 

( 17.04.1878 ) ARRENDAMENTO DA FERRARÍA DO INCIO..-  Arréndase por 9 ANOS  en pública e estraxudicial subhasta  que terá lugar no da CRUZDO INCIO  ás 2 da tarde do día 22 de maio  coorente e con suxeición  ao prego  de suxeición  ao prego de condicións  que se acha de manifesto na Administración de Dompiñor , a FÁBRICA DE FERRO ou FORXA CATALANA , sita no lugar da FERRARÍA , coa súa CASA-PAZO , capela  e destros  consistentes  en  terras de labor , prados soutos  de castiñeiras   e montes  ,  26  fanegas de centeo  e 540 reais   de renda aneira, todo pertencente  á Señora Condesa  de Campomanes  , no Partido Xudicial de Sárria,

A CASA-PAZO  pode ser destinada  con avantaxe  , como estivo nos últimos anos , a establecimento de  HOSPEDAXE   E FONDA  durante a tempada   de AUGAS  FERRO-MEDICINAIS , e no efecto  admítese proposición  separada   para esta ou por xunto  cos demáis bens. Dompiñor,  17 de abril   de 1878..- Inacio López Orozco. 

                                               ************************** 

(  1882 )  COMITÉ  DA ESQUERDA  DINÁSTICA.-  Presidente de honra .-   Manuel Becerra.  Presidente :   Xosé Martínez  López ( avogado ) .  Faustino Lois Cabañas (  notario e avogado ).  Xesús Carreira  ( propietario ).  Francisco    Barrio ( procurador ),  Manuel Rivas ( agrimensor ). Vogal  segredario.  Amador Macía López ( avogado ).

                                          *********************************** 

( 17.12.1882 ) FERROCARRILANA.-   A DILIXENCIA  DE  MONFORTE A SÁRRIA.- "Esta empresa  dispuxo  establecer  un servizo  alternado con dous tiros ., na vez  de un, entre   Sárria  e n, facendo  a viaxe de ida  e en moi poucas horas e a prezos sumamente económicos , cuxo servizo dará principio  o día 15 de  Monforte e  de Sárria o 16 ". Máquin de cortar  da súa innovación,

                                                ***************************** 

(  1899 )  PASEOS NOITURNOS.-   O Casino de Sárria organiza  Paseos Noiturnos nas noites dos días festivos no verán,  actuando a Banda de Música  , facendo un templete  na Praza.

                                               ***************************** 

( 1903 )  O ESCULTOR   CESÁREO ÁLVAREZ BARRERA - ALTAR DO SAGRADO CORAZÓN DE XESÚS-  Na igrexa conventual da Mercé de Sárria   púxose o novo altar   feito o obradoiro   do notable   e acreditado escultor   da vila de Sárria   Cesáreo Álvarez Barrera  , irmán de Ramón Álvarez, cura de Reimóndez. O altar correu de conta   de Concepción Ulloa Lois   de Vaamonde  , para colocar nel  a imaxe do S;C, de Xesús, no espazo onde estivera o altar de San Xosé, 

                                              ***************************** 

( 23.10.1904 )  PEREGRINACIÓN Á ERMIDA DOS REMEDIOS ( Cesár ).-  Saída de Sárria  ás 9 da mañá, camiñaron  2.000 persoas  cantando o Rosario.  Houbo misa no Campo dos Remedios na que  participaron   10.000 persoas e na que foi pregador  o Comendador da Mercé de Sárria  , Padre Inocencio . O acto rematou  co canto da "Salve Regina". Os fieis  das  diferentes procisións  parroquiais deron volta  para  as súas casas. Os sarriaos chegaron á vila ás dúas  da tarde,

                                            ******************************* 

( 1912 )  UN FUXIDO DO CÁRCERE.-  Manuel Montero Monteqro  fuxiu da cadea do Partido de Sárria  aínda que tiña posto un  lazo de seguridade . Foi detido na Coruña  na Oficina Local de Emigración cando  pretendía  embarcar para América.

                                                  ****************************   

( 5.11.1916 ) TEATRO DO ORFEÓN EL LIRIO, DE SÁRRIA.-   Sesión organizda polo Orfeón El Liro. Declamación  : Manuel Vázquez.   Obras :   " Sueño dorado", de Vital Aza.-  "Aves Nocturnas",  do sarriao Díaz de Freijo.  Actrices:  Lolita Carreira,  Bríxida   e Xoaquina   Ibáñez , Matilde Fernández  e Pepita Díaz.  Orfeón: "  Alalá   de Valcude",  " Negra Sombra", de Montes  , cunha boa  execución orquestral.

                                                    ************************** 

( 15.04.1920 )  INAUGURACIÓN DAS FONTES  DA TRAÍDA DE AUGAS DE SÁRRIA.- Tivo lugar  nesta vila a inaugiración das fontes  da traída de augas.  Ao abrir  a chave do depósito  e comezaren a funcionar . así como varios surtidores  que se instalan provisoriamente  as bandas de música  e gaitas do país executaron a Marcha Real. O pobo  en pleno asistiu  ao acto.  É un dos grandes beneficios  que conseguiu para esta vila  o celoso deputado  a Cortes  e ex.subsecretario de Gracia e Xustiza  ilustrísimo  Sr, D. Xoaquín  Quiroga Espín,

                                                ****************************** 

 ( 1.02.1927 ) CALEIRAS SARRIÁS.-  Particípolle  á miña distinguida clientela  que a primeiros de Marzo vindeiro  comezarán a funcionar TRES FORNOS  MODERNOS  que veño de construir, os que me permitirán  servir os pedimentos  con máis prontitude  que até a data. Sárria, 1 de febreiro de 1927 ).- Manuel Pardo 

                                                 *****************************+ 

( 1930 ) FÁBRICA DE XABRÓN EN SÁRRIA.- "   LA GALAICA ".-  Fábrica   de xabrón . Local. de facer pasta  en caldeiras , Local   de cortar e troquelar  Xabrón  brando. Xabrón duro . Xabróns de cores. Aberta e 1930, 

                                                 ******************************** 

( 12.1930 )   URBANO  PARCERO RODRÍGUEZ.- Entallador veciño de Santiago de Compostela colocou na igrexa do Convento da Mercé  un novo altar. 

                                                ******************************** 

( 25.09.1936 ) NOTA DA FALANXE DE SÁRRIA.-  O rusmusmús que corría por Sárria de que a recollida de aportacións en diñeiro para a compra do AVIÓN LUGO que se ofrecería ao exército sublevado contra a Republica  deu lugar á publicación dunha nota de prensa asinada por  Eduardo G. Requejo, Xefe local da Falanxe ( quen acabaría sendo condenado a morte en Consello de Guerra celebrado en León:

"    Diante  dalgúns comentarios  , nados  sen dúbida  de mentes atormentadas polo espléndido triunfo  do glorioso movemento nacional Salvador de España , comprelle  manifestar  a est JONS  o seguinte:

Primeiro: Que  a causa da extraordinaria  importancia  e crecido  número de afiliados  de Falange  Española de las JONS   neste partido xudicial , non  tivo lugar máis suscrición que a realkizada  a beneficio da dita organización. Non ten por tanto esta Xefatura que dar conta  aninguén que non sexan os seus xefes  e a estes xa o fixo en forma cumprida ( tendo merecido aprobación )  das cantidades  recadadas  e da inversión  dos mesmos. Aos doadores  débelles abondar  a satisfación de contribuiron  coa súa aportación á nova España que  amence, mais se así non fose  e alguén cegado pola máis estúpida das vaidades , ou con vista a unha futura recompensa , quixese ver o seu nome na Prensa , non ten máis que se presentar nesta Xefatura e será compracido de xeito inmediato..

Segundo : Que dos víveres recollidos  coa mesma finalidade , remesouse a Lugo artigos varios por valor de máis de 1000 pesetas.

Terceiro.- Que os donativos   noutro recibidos  até o 22   do pasado mes  , foron entregados á Xunta que en Lisboa   representa á Nacional de Burgos   segundo recibo e factura  que o acredita.

E por último que esta Xefatura   non pasa a dar  máis explicacións   encol do particular   e si  procederá   enérxica e contundentemente  cos   bardalláns   que  toman a liberdade   de faceren  " cariñosos comentarios" sobor de todos nós.

                                  Sárria,  de 1936,.  O Xefe Local.: Asinado ; Eduardo  Gómez Requejo.

************************************************************************************ 

( 1951 )  AUTORIZACIÓN DO ENTROIDO SÓ PARA O CASINO E LA UNIÓN.-  Goberno Civil da Provincia de Lugo. CIRCULAR.   . Suspendidas as   chamadas festas de Entroido  por Orde de 3 de febreiro de 1937 , que por outras  disposicións foi sucesivamente   mantida en vigor  para cada un dos  anos pasados , sen que no actual   teñan variado  sustancialmente  algunha das   circunstancias   que   aconsellou por entón   a adopción  de  tan  discreta  como xustificaa medida.

Este Goberno  tivo  a ben  dispoñer  que continúe  na provincia aquela  suspensión  sen  concreción de prazo , non podendo  na  súa consecuencia , celebrarse en adiante   festa ningunha   que exteriorice   en calqueira maneira   aquel carácter , desde o  domingo   de sesaxésima  até o primeiro da Coresma , ámbollos dous inclusive , nin autorizarse  durante eses días dominós , caroutas ou disfraces nas rúas  ou lugares públicos , nin nos cafés, casinos  e  círculos  de todas clases , tolerándose  somente  os bailes   privados nas  sociedades  e circos de recreo , previa autorización deste goberno , con traxes de época  ou rexionais que non constitúa disfrace e sen velar o rostro  en caso  ningún , ao facelo público , este Goberno agarda  que todos os alcaldes  e axentes  da autoridade , dependentes da miña, velen polo exacto  cumprimento  das mesmas, dando conta  dos infratores para seren  debidamente sancionados. Lugo, 1 de febreiro de 1951,O Gobernador Civil..- José del Valle Vázquez.

(  Esta circular facía o número 15  das  dadas na persecución constante da celebración do Entroido.....  e ano tras ano houbo novas circulares  até o ano 1975 )

                                         ******************************** 

( 28.11.1952 ).-  A BANDA  DA FILARMONICA DE SÁRRIA.- Celebración   da FESTA DE SANTA ICÍA . Organizada pola Banda de Música de Sárria: Pasarrúas,   Misa en Santa Mariña, pregada  polo Padre Sanlés, mercedario . Concerto na Praza de Xoán María López. baixo a direción de   André  Piquero  Xantar nun restaurante local presidido polo alcalde  Alfredo López.

SEGUNDO CONCERTO.- No Cinema CISSA. Dirixido por André Piquero Cabrero. 1ªª parre:  " Todos son nubes " , pasodoble de R. San José ; " Andante cantabile",  do Cuarteto  en Re de Tschaikowsky , " Follas Novas", rapsodia galega  de L. Brage ; " La pulida imagen", segunda fantasía  sobre motivos de Ávila . de André Piquero , 2ª parte ;  " Gigantes e Cabezudos",  selección  M.F. Caballero ; "Scherzer, da sinfonía  en Sol Maior , André Piquero ; " La  del manojo de rosas", selección de Sorozábal  ; " La Baturrrica" , gran jota   de Soutulo e Andrés . Fora de programa : " Marcha solemne ", " Bajo mazas " ; " Miuoñeiro" , " O Padriño" , estas dùas obras do direitor. Os compoñentes eran músicos afeizoados   non profesores. Solistas destacados : friscorno,  trompeta, bombardino, clarinete principal   e saxofón".

                                            ********************************* 

( 08, 1954 )  FORMACIÓN  DUN GRUPO ESPELEOLOXICO  EN SÁRRIA.-   No Bar España.-  na Cruce da Ciguñeira -  para  entrar na  Cova de Vilaesteva de Herdeiros, coa programación " Covas por un tubo".

                                                  ************************* 

( 1965 )  O filme " Franco, ese hombre"  foi proxectado no Cinema CISSA de Sárria  os días 11,12 e 13 de setembro. 

                                           ********************************** 

( 1969 )   CHOURIZOS E LACÓNS DE SÁRRIA PARA O " CELTIÑA".-  O industrial chacineiro  de Sárria, celtista  até os miolos,  don Xesús Reboiro Vázquez ,  propuxérase   premiar aos xogadores  se estes conseguían  o ascenso. A meta  foi coberta  e o señor Reboiro   cumpriu a súa palabra  , desprazándose a Vigo  co mellor da súa terra , os FAMOSÍSIMOS  CHOURIZOS E LACÓNS   DE  SÁRRIA. 

                                            ********************************