SÁRRIA : CURIOSIDADES ( 734 )

                                             SÁRRIA: CURIOSIDADES                        ( 734 )

                                                                                                     Xaime Félix López Arias 

( 25.02.1229 ) DOAZÓN DE VIVIÁN   PÉREZ  DE SÁRRIA E  A SÚA MULLER MARÍA MARTÍNEZ.  .-   Cédenlle á Igtexa de San Miguel de Biville  a metade dunha casa que tiñan  na vila.

                                                    ********************** 

(...12,1236 ).- VENDA DUNHA HERDADE EN VILAR DE SÁRRIA.-  En 1236 e no mes de decembro  Pedro Peláez vendeulle a Xoán Mansilla unha leira de herdade que en Vilar  "sub signo  Sancti Salvatoris  in loco  praedicto Carraal Fremosa" xunto da Leira de Cmpanas,Diegom  Arias e  da outra parte Leira de Rodrigo Díaz e doutro  Carral de Foro, polo prezo de 8 soldos , reinando o rei Fernando  en Castela, León e Galicia, sendo Miguel bispo de Lugo e tendo a Sárria  Don Ramiro e don Rodrigo , sendo Alcaldes Pelagio Carvallo ,Don García , Xuiz e P. Peláez perlado da Igrexa de San Salador. F.V.S.

                                                    *********************** 

( 1249 ) DOAZÓN DE BENS NO BURGO DE SÁRRIA  FEITA POR VIVIÁN  PÉREZ E  MARIA MARTÑINEZ AO BISPO DE LUGO.-  Vivían Pérez e a súa muller  María Pérez  ofrecen as súas persoas  con 1.000 soldos  e a casa que teñen no Burgo de Sárria con toda a facenda  que alí posuían  e o Bispo de Lugo e o Cabido admitírono , e para sustentación  dos doantes e do seu fillo Pedro Viviánez déronlles  a administración  da facenda que a Catedral lucense  tiña en Vikafranca e outras posesións.

                                                   ************************ 

(31.08.1260  ).- ERMIDA  DE  SAN COSME DO CARBALLAL.-  García Fernández , "miles" , dalle á Igrexa de Lugo e ao seu bispo don Miguel o dereito que el tiña  " in hemeritagio de Sancto Cosme  de Sarria , quod iacet  in strata publica peregrinorum" (  no eremitorio de San Cosme, na estrada pública dos peregrinos". ( na parroquia de San Salvador de Vilar de Sárria ) F.V.S.

                                                    ********************** 

(......... )  García Núñez  de  Cereixa  dóalle ao bispo de Lugo do Miguel  toda a hedanza que el tiña co padroazgo  da mesma igrexa e demais dereitos. F.V,S,

                                                      ********************* 

(7.07.1280 ), CESIÓN DO CASAL DE SAN COSME DO CARBALLAL.- O bispo de Lugo don Xoñan dá e empraza a Pedro Jordan  e a un dos seus fillos que este sinale á hors d sús morte  o casal de San Cosme  en Sárria. F.V.S.

                                                      *********************

 (        )  MONTES PARA  A CAZA.- ......     ( Libro de  Montería, do rei Afonso XI )

O MONTE DE ERIBIO  é moi real monte de oso  no verán. E son as vocerías por riba  do cume  e que estean renovos nas dúa lombas   que están n  medio deste monte  e a outra  montería  dende o cume  da lomba de abaixo  até o Camiño Francés que  vai ao Pradonelo . E son as armadas   no Camiño Francés   que vai de Triacastela  ao Padronelo.

 ENTRE SÁRRIA E TRIACASTELA HAI ESTES MONTES ( 366  ) A aba do Monte  " Sanct  Maos" é un bon monte  de porco no inerno  e no verán.  Nel é a vocería   por riba do cume  . E está a armada   na lomba que está  entre este monte  e Portaferreira. .....( 367 )  O Monte de Portaferreira   é bon monte de oso no verán....... (  368 )  O monte de Nande   e bon monte de  oso e de porco en verán.....( 369 ) O monte da Avariña  de Abradelo   e río  Samomedo  é bon monte de oso   e de porco en verán,  E son as vocerías   a unha por riba do cume ,  e a outra na lomba que está   entre este Monte  e o Monte de Eribio . E é a armada   na lomba que está  entre este  monte da Variña  de Abradelo  e o río Samomedo.

                                                     ****************** 

 ( 1381-1382 ).-  ITINERARIO XACOBEO  DO  INFANTE  DON CARLOS DE NAVARRA.-  O sábado 22 de febreiro  está na Vilanova de Sárria onde lle dá unha gratificación  ao cabaleiro  Riboulle,  Señor de Assa: " A Monsieur  Fouques  Riboulle  , Seigneur  lui a donné  pour un fois, pour consideration  des bons services  que le dit chevalier  a fait a Monsire   en venant avecques lui  des parties de France  au Royaume  de Castelle, comme appor  pour mandament  de Monsire , domne  Villeneuve  le XXII jour de fevrier  de 308 et un qui vaut  pour  quittence  rendu cy , pour ce II flerins d ' Aragon" (  A monseñor  Fouques Riboulle ., señor de Assa,  que Mon señor  lle doou por unha vez, por consideración  dos bons servizos  que o dito cabaleiro fixo a Monseñor vindo con el dende as partes de Francia  ao Reino de Castela,  como aportación  por mandación  de Monseñor, dalle  na Vilanova ( de Sárria )  o día 22 de febreiro de 1381 . Valla  por quitanza rendida  aquí por isto,  dous floríns de Aragón...... O 26 de  febreiro  estivo de volñta en  Portomarín  ( 26.02 ) e Triacastela ( 27.02 ) onde mercou un cabalo ao Ferrador dese lugar : " S Johan le Marechal de Triacastelle pour la vende  et deñlivrance  d ' un  cheval  bey que Monsieur  a fait acheter de lui pour porter les besoignes  de l 'office  de la cuisine  de Monsieur , X florins  et demi d ' Aragón (  A Xoán o Ferrador de Triacastela pola venda e  entrega  dun cabalo beixe  que Monseñor  mandou   mercarlle  para levar os utensilios  do oficio  da cociña de Monseñor, 10 floríns e medio de Aragón )

                                                      ********************  

( xuño/outubro de  1486 ).- O SITIO DE SÁRRIA  CON TROPAS PROCEDENTES DE CASTELA.-  Tendo por centro a Fortaleza de Sárria   esta acción militar   do chamado " Sitio de Sárria"  fíxose coa presenza de tropas procedentes de Castela  , traídas polo goberrnador,  para vencer a resistenza do Conde de Lemos  fronte a   Alvar   González de Ribadeneira , escudeiro,  e peóns. . Os pagamentos feitos  entre maio e outubro   143.525 reais.  

( 1490 / 1491 )  OBRAS DE REPARO NA FORTALEZA DE SÁRRIA .-  Álvaro  de Villasur era alcaide da  Fortaleza de Sárria   e mordomo  que pola tenza  e para as obras de reparo  dispoñía de  100.000 maravedís en cada un ano.

( 1497 )   CONTAS POLO MANTEMENTO DE FORZA ARMADA  NA  FORTALEZA DE SÁRRIA.-  Ao alcaide  Álvaro de Villasur (   33.333,33 maravedís ):  Xil  Gómez  de Cedrón, da Pobra  de Neira, aportanto unha lanza (  4.000 maravedís ) ;  Gonzalo  Pérez  de Sárria, con unha lanza ( 4000 maravedís ) ;  Álvar González de  Ribadeneira  , de quen era a Casa da Barreira ,    recibiu  10.000 pola súa persoa  e outros 40.000  por 10 lanzas ;   Frei Alonso Quiroga  , Comendador de Portomarín , e o seu  fillo   Pedro de Páramo ,   co catro lanzas recibiron  16.000 maravedís.  

(  18.10.1584 )  VENDA DA XURISDICIÓN  DA VILA DE SAN PEDRO DE  PORTOMARÍN E FREGUESÍAS ANEXAS.-   NUNO DE BERBETOUROS   comprou  a  Agostiño de Vivaldo Ginovés ,  fillo de Bernardo   de Franco, a Xurisdición de Tras Loio, que compreendía   as xurisdicións e rendas xurisdicionais   da Vila de San Pedro de Portomaría, na marxe esquerda do río Miño, formada pola parroquia do seu nome  e as de San Xoán de Loio,  San Salvador das Cortes, Santa María de Loio.,  San Pedro da Cova , máis  dous  veciños de Pedrouizos ( en Santiago de Ribas de Miño ) que andaba  con San Salvador das Cortes.,  en prezo de  2.000 escudos.  Esta Xurisdición  pertencera ao Cabido da Catedral de Santiago de Compostela  que a vendera.

                                                   ********************** 

(  1761 ) A BOTICA DE SAMOS E A BOTICA DE  SÁRRIA.- " (  Mosteiro de Samos ) "  Que a BOTICA  que consta da operación do Msteiro  , cuxo  produto está regulado  en 2   reais , consideran con toda verdade  os presentes peritos  que ao presente non deixa utilidade algunha, porque co motivo de se ter establecida outra botica na VILA DE SÁRRIA , perto desta freguesía,  quitouselle a esta case que toda a venda que tiña, aínda que en  realidade  o que hai no mosteiro  non ten nin pretende máis  comerzo con ela  que a conservación  e mediciñas precisas  para os individuos do mosteiro , por cuxo motivo  moitas especies  e xénero corrómpense  e destrúense ,  e os veciños desta poboación , e especialmente aos pobres , danlles graciosamente  as mediciñas  precisas para as súas doenzas  sen estipendio algún , cuxo  feito é constante e patente, e polo mesmo non lle poden considerar  produto . Nese ano   moraban no Mosteiro de San Xulián de Samos  61 relixiosos sacerdotes, incluido o  botocario,  7  monxes leigos, 23 criados maiores  maiores dos 18 anos e 1 criado menor. o que facía un total de 92 persoas  convivintes no mosteiro.

                                                   ********************* 

( 1831 )  NOTICIA DAS " AUGAS DE CÉLTIGOS".-  " ..... en cuxo centro (  da Veiga )  e lugar  , chamado Céltigos, na ribeira esquerda do río que a rega, hai unhas augas minerais  sulfurosas  mornas , moi saudables  para moitas doenzas , con especialidade  para as cutáneas..... "

                                                   ********************** 

(  4.01.1836 ).- ASASIÑATO  DUN SARRIAO " APOSTÓLICO" EN BARCELONA.-  XOSÉ CEDRÓN, veciño de Sárria,  militante carlista , preso,da Cidadela de Barcelona,  foi asasiñado nun asalto  atribuido a liberais  exaltados.

                                                   *********************** 

( 1839 ).- A MATANZA DE TREILÁN ( SAN MARTIÑO DE REQJUEIXO ).-  Os "Apostólicos " mataran un valixeiro do correo militar  entre Lugo e Monforte   e en represalia foi fusilado   un prisioneiro " realista", Isto deu lugar a unha incursión no lugar de Treilán ( Requeixo )   na que ademáis de queimar casas  houbo os seguintes asasiñato : 1.- Pedro Pérez , quedando orfos   os seus fillos Antonio, María Xosefa, Manuel  e Placido. 2.-  Xosé Torres, de 38 anos,  celibato. 3 .-  Xoán Torres,  do que quedaron en orfandade  Engracia, Domingos,   Xosefa ; Xosé   e Francisca  . 4.-  Vicenzo de Prado , do que quedaron por orfos  María Xosefa, Xoana,  Vicenta, María e Domingos. 5,.  Francisco López ( Orfos : Francisco , Manuela e María do Carme) . O párroco de San Salvador de Sárria,  Pedro Arias,  calificou estas mortes de  acción " violenta e precipitada",

                                             ************************ 

(  5.08.1840 )  CÁRCERE  DO PARTIDO XUDICIAL DE SÁRRIA.-  O Gobernos concédelle ao Concello de Sárria o edificio do antigo Convento de Agostiños ( Mosteiro da  Madalena )  para cárcere público , agás as tullas onde se depositaban as rendas  desamortizadas.

                                            ************************ 

( 1845 )  ESTRADA DE LUGO A MONFORTE.-   Foron aprobados  os traballos preliminares para abrir a estrada entre Nadela e Monforte de Lemos  ( Direción Xeral de Camiños )   no treito Nadela a San Fiz de Paradela ( O Corgo )  obra subhastada en  6.04.1845  .  Realizada   con   24 pés  de largo  , 4 pés de firme   e 6 pés para os paseos   máis as gavias  , podendo aumentarse o  dimensionado  nos montes comúns,

                                            ************************ 

(  12.10, 1849 )  O CHOCOLATE EN SÁRRIA.- "  BOTICA DE MANUEL DE  PAZ.- Na vila de Sárria  e botica do Licenciado Manuel de Paz , acaba de chegar un  surtido  e esquisito chocolate , o que penetrado  da superior calidade  por acharse   composto  dos ricos cacaus  Caracas de Puerto Cabello  e Guanaguay  así  como as especiais canelas  aromáticas de Ceilán , únicas sobre a das demáis  nacións de Europa  , co desexo  de avisar   ao respectable  público  para que se penetre  até a evidencia   da súa calidade   esmerada , advertindo ademáis  de ser tan recomendable a parte alimenticia é tamén cosmético mediciñal para os fractulentos , e certas persoas que pola  grosura  son propensos áa aplopexías".

( Este é  o primeiro  anuncio de prensa publicado por un sarriao  , do que, até dagora temos memoria ) 

                                                   ********************* 

(  15.12.1852 )   GARDA CIVIL.-  Remate  de obras de carpintaría  e albanelaría  no local  que ocupaba a Garda Civil, no exconvento de Santo Agostiño ( Mosteiro da Madalena )

                                                     ***************** 

( 7.12.1853 )  EXPROPIACIÓN DE TERREOS   ENTRE O MAZADOIRO E  A LAMA REGUEIRA  psando pola rúa Principal e igrexa de San Salvador ,  sendo propiedade  de  45 propietarios 

                                                     ****************

( 1854 ) A ESCOLA DE PRIMEIRO ENSINO DE SAMOS.-   Establecida  na Sala Capitular do extinguido Mosteiro de San Xulián de Samos.

                                                   ******************* 

( 1856 )  UN INTRUSO EXERCENDO A MEDICIÑA.- MIGUEL LÓPEZ, natural de O Barco- Portomarín., veciño de Frades, meteuse  na arte de curar  e produciulle a morte instantánea de Xacinta López, de San Miguel de Vilapedre. As autoridades  xudiciais  interesaron a súa   percura. Sinais :  36 anos. cara redonda,.  cor trigueña, ollos pardo. nariz regular, pelo e barba castaños,  vestido decente

                                                  ************************ 

( 18.09,1857 )  GARDA CIVIL.-  Do Posto de Sárria   dependían  155 parroquias  ( Concellos de Sárria, Láncara, O Páramo, Paradela, Samos, Rendar ). Do Posto de Beberreá  dependían  as parroquias de Triacastela.

                                                    *********************** 

( 2.03.1858 )  VARIACIÓN DA ESTRADA DE SÁRRIA A FARBÁN.-  Aprobada a aperttura de novo camiño provincial entre a Rúa Principal  e Os  Esqueiredos  ocupando terreos das familias Novoa,  Saco Quriroga, Capón e Loureiro ( Ferreiró ). , que é a actual Rúa Conde de Lemos.

                                                ******************************** 

(  9.10.1863 )  SUBHASTA DA PORTAXE DA ESTRADA DE VALDEORRAS NA POBRA DE SAN XIAO.- "  Subhasta  da portaxe  da Pobra na estrada de Nadela  a Valdeorras por tempo de dous anos  e cantidade menor  admisible de 20.200 reais veludo, que é o prezo do actual arrendo, máis coa condición especial de que o arrendatario non terá dereito a pedir a rescisión  do contrato, sen indemnización ningunha,  aínda que a recadación  poida verse  afectada  pola explotación de calquera ferrocarril".

                                                 *******************************  

( 1863 )  VICENZO RODRÍGUEZ, CURA PÁRRACO DE SAN MIGUEL DE VILAPEDRE  percurado  por comisión de abusos , para entrar en prisión. Sinais :  40 anos, estatura regular, cara redonda.  cor  boa , pantalòn e chaleque negros, gabán de corte , capa de pano azul  e usa ás veces chapeu redondo de pano  e outro fino , botas e zapatos.

                                                           ********************* 

(  21.05.1866 ) NOTICIA  DE QUE O ESCRIBÁN   SARRIAO BUJÁN  ERA AMIGO DE  MANUEL MURGUÍA E ROSALIA DE CASTRO.-  ( Dunha carta de Soto Freire a Murguía )......"  Buján, actual escribñan en Sárria , amigo de V ostede e de Rosalía , pois declamou  con esta no Liceo , ofreceume as novas históricas do Colexio e darame o debuxo do sepulcro..... "

                                                    ******************************* 

( 4.03.1869 ) RECEPCIÓN DAS OBRAS DA CASA DO CONCELLO.-  Aproveitando  a  antiga edificación do Hospital de Santo Antón Abada -Escola de Gramática-Escola de Primeiras Letras ., no número  1 da Rúa Principal  ( Rúa Maior ) fixéronse obras para a Casa  Consistorial , dotándoa  de nova fachada. Arquitecto : Rafael de Luque.  Foi Casa do Concello até o ano 1920, e Cárcere na traseria  até 1896. En 1920 pasou a ser  sé do Xulgado de Primeira Instancia.,

(  8.04.1869 )  RECEPCIÓN DEFINITIVA DA  CASA -CARNICERÍA.-   Foi alzada  entre a Ponte Ribeira e a Fonte Ribeira  o Matadoiro Municipal ou macelo  , na beira  do río Sárria ,  Desapareceu cando  se fixo a ampliación da Ponte Ribeira  para facer accesos á Zona Escolar. Arquitecto :  Rafael de Luque. Conttratista :  Xosé Fernández.

 (  1869 )  RAMÓN SOMOZA SAAVEDRA,  da familia  da Casa Grande de Sárria,  naceu en Lugo. .Enxeneiro militar  que pertenceu  ao progresismo avanzado   e acabou afiliándose ao tradicionalismo carlista.  Creou en Filipinas   o pobo de Solsona  con infieis agonotes , de bautizados,  onde fundou escolas  .  En Manila fundou as Conferenza de San Vicenzo de Paul . Foi deputado  "carlista" por Sárria, Cruz de 1ª de San Fernando, Cruz de Carlos III  e San Hermenexildo  e por non querer xurar  a Constitución de 1869  quedou sen retiro aínda que tiña  dereito a ela.

Dende Manila trouxo para Sárria   un chino oriundo de Shangay , cristianizado, ao que lle deu o seu nome e apelido. XESÚS RAMÓN SOMOZA  estableceuse na vila de Sárria, onde casou e tivo familia numerosa  .  Foi o primeiro individuo oriental  asentado na Terra  de Sárria  , popularmente coñecido como " O Chino", e os sucesivos descendentes seguiron levando ese sobrenome,

                                            ******************************** 

( 8.09.1872 ) PRIMEIRA FEIRA DO OITO NO CAMPO DOS REMEDIOS:  Acordada a súa creación polo Concello de Sárria  o 18 de agosto, para celebrarse a carón da  Capela dos Remedios ( Alto de Cesár ) Non se consolidou.

                                             ******************************* 

( 11.01.1873 ) PROCLAMACIÓN DA I REPUBLICA ESPAÑOLA.- Acto  na Casa do Concello e desfile festivo pola Rúa Principal.

                                            ******************************

( 2.05.1875 )  LICENZA PARA AS OBRAS DA CASA  DO CASINO DE SÁRRIA .-  Manuel Saco Quiroga   promove a construción   do  edificio  no patio da súa casa , fronte á Praza do Mercado e a igrexa   vella de Santa Maraña e a torre do reloxo.

( 9.12.1875 ) CEMITERIO MUNICIPAL.-  Antonio Buján, Euxenio Neira Solance e outros son autorizados para faceren 21 nichos  con concesión a perpetuidade. 

                                             ******************************* 

( 17.04.1878 ) ARRENDAMENTO DA FERRARÍA DO INCIO..-  Arréndase por 9 ANOS  en pública e estraxudicial subhasta  que terá lugar no da CRUZDO INCIO  ás 2 da tarde do día 22 de maio  coorente e con suxeición  ao prego  de suxeición  ao prego de condicións  que se acha de manifesto na Administración de Dompiñor , a FÁBRICA DE FERRO ou FORXA CATALANA , sita no lugar da FERRARÍA , coa súa CASA-PAZO , capela  e destros  consistentes  en  terras de labor , prados soutos  de castiñeiras   e montes  ,  26  fanegas de centeo  e 540 reais   de renda aneira, todo pertencente  á Señora Condesa  de Campomanes  , no Partido Xudicial de Sárria,

A CASA-PAZO  pode ser destinada  con avantaxe  , como estivo nos últimos anos , a establecimento de  HOSPEDAXE   E FONDA  durante a tempada   de AUGAS  FERRO-MEDICINAIS , e no efecto  admítese proposición  separada   para esta ou por xunto  cos demáis bens. Dompiñor,  17 de abril   de 1878..- Inacio López Orozco. 

( 28.04,1878 ).- RELOXO PÚBLICO DE SÁRRIA.- Ao estar inservible o reloxo de Santa Mariña e acordan pedirlle a Matías López e López que adquira un en Madrid. 

                                               ************************** 

( 21.02.1879 )  AFUNDIMENTO  DUN  ARCO DA  PONTE RIBEIRA .- Ás 11 da noite do 21 de febreiro caeu o arco maior da Ponte Ribeira, sito sobre do río Sárris , a inmediacións da vila , que enlaza con Samos, Courel, Triacastela e con Castela. Acordan solcitar a axuda da Deputación para repoñelo.

                                               ********************* 

 ( 31.07.1881  ) TÚNEL DO OURAL.-O Gobernador Civil de Lugo inspecciona as obras do túnel.

 ( 10.09.1881 )  O MAZO DE SANTALLA DE ARXEMIL.-  Goberno da  Provincia. Sección de  Fomento. Augas , DON MODESTO A. ARANGO , de Sárria, solicita autorización  para construir un  MAZO DE LABRAR FERRO , na parroquia de Santalla de Arxwmil  utilizando  as augas do ARROXO  PENA DA AUGA.//  Tengo acodido   a este Goberno  Don Modesto A. Arango , veciño de Sárria, en solicitude  de autorización , para construir un mazo  destinado a traballar o ferro , no punto denominado Pena da Auga , parroquia de Santalla de Arxemil  e Concello dito aproveitando a forza motora das augas   do Arroxo Pena da Auga  , acordou facelo público   polo medio deste Boletín  oficial, con suxeición  ao que determina o artigo  250 da Lei de Augas  de 13 de xuño  de 1789, e sinalar  o termo de  trinta díaz  para que os donos das presas  e predios  de perto  que se consideren  perxudicados poidan  presentaren  na Sección de Fomento  deste Goberno , onde se achan de manifesto  a memoria e planos  das obras que se intentan , as oposicións   e reclamacións  que estimen  convirlles ao seu dereito-. Lugo, 10 de setembro de 1881.  O Gobernador. Constantino Armesto ( BOP, 13.setembro.1881 )

                                              *************************** 

(  13,07.1882 )  ASENTAMENTO DE BATALLÓNS MILITARES EN SÁRRIA.- Comunicación  da isntalación dun Batallón de Reserva e un Batallón de Deposito na vila. O Concello ofrece o Mosteiro da Madalena  onde só hai dous cuartos servibles. 

(  1882 )  COMITÉ  DA ESQUERDA  DINÁSTICA.-  Presidente de honra .-   Manuel Becerra.  Presidente :   Xosé Martínez  López ( avogado ) .  Faustino Lois Cabañas (  notario e avogado ).  Xesús Carreira  ( propietario ).  Francisco    Barrio ( procurador ),  Manuel Rivas ( agrimensor ). Vogal  segredario.  Amador Macía López ( avogado ).

                                          *********************************** 

( 17.12.1882 ) FERROCARRILANA.-   A DILIXENCIA  DE  MONFORTE A SÁRRIA.- "Esta empresa  dispuxo  establecer  un servizo  alternado con dous tiros ., na vez  de un, entre   Sárria  e n, facendo  a viaxe de ida  e en moi poucas horas e a prezos sumamente económicos , cuxo servizo dará principio  o día 15 de  Monforte e  de Sárria o 16 ". Máquin de cortar  da súa innovación,

                                                ***************************** 

( 7.01.1884 )  FEIRA DO OURAL.- Creada polo Concello de Sárria  no Monte de  San Sadurniño de Froián , na estrada  de Nadela a Valdeorras, perto da Estación de Ferrocarril. ( Non se consolidou )

                                                  **************************** 

( 15.08.1884 ) INAUGURACIÓN DE VILLA ANDREA NA VILA DE SÁRRIA.- Matías López e López e  Andrea de Andrés inauguran o chalé ou quinta  " Villa Andrea", residencia de vacacións, na estrada de abaixo ou estrada de Nadela a Valdeorras ( Rúa Matías López )

                                                 **************************

( 10,09,1885 ) FORNOS PERIGOSOS EN SÁRRIA.-"  Diante da alta perigosidade  dos fornos  polo grande incremento que tomaron na vila , ter cortes nos moi reducidos locais, instalados con infracción de lei. prohibiron o funcionamento dos de Antonia Castiñeira  e Xoán Díaz de Castro . O de María de Castro, alias "Maruxa" pode ser autorizado se fai reformas. Como os panadeiros son pobres propoñen facer unha suscrición popular para facer novos fornos·

                                                     ***************************

( 1887 ) PROXECTO DE ESTRADA DENDE A ESTACIÓN DE SÁRRIA A SAMOS E RAMAL   ÁS AUGAS DO INCIO.-  O proxecto de estrada de 3º Orde  resulta aprobado .

                                                       ***************************** 

( 3.06.1890 ) MOTÍN EN SÁRRIA.-  Parea impedir o arrendamento do imposto de consumos en segunda subhasta houbo pedradas, berros e peche dalgunhas tendas, mais a cousa non pasou a maiores.

                                             ********************************* 

( 2.04.1893 ) UN SARRIAO PRIMEIRO PRESIDENTE DO CENTRO GALEGO DE MADRID.-  Venancio Vázquez  López ,  fabricante de chocolate  e vendedor de froitos  coloniais,  foi presidente do primeiro Centro Galego constituido en Madrid, que tivo  pouca vida e  foi  seguido pola creación dun segundo centro que segue activo.

                                                 ****************************** 

( 2.09.1896 ) INAUGURACIÓN DAS ESCOLAS PÚBLICAS DE SÁRRIA.-  O edificio alzado para asescolas publicas de Sárria  , con cargo á testamentaría de Matías López e  López foi entregado pola súa viuva  Andrea de Andrés Sánchez e as  súas fillas ao Concello de Sárria ( actual edificio da Casa da Cultira na Rúa Marqués de Ugena )

                                                 ****************************** 

(  1899 )  PASEOS NOITURNOS.-   O Casino de Sárria organiza  Paseos Noiturnos nas noites dos días festivos no verán,  actuando a Banda de Música  , facendo un templete  na Praza.

                                               ***************************** 

( 1903 )  O ESCULTOR   CESÁREO ÁLVAREZ BARRERA - ALTAR DO SAGRADO CORAZÓN DE XESÚS-  Na igrexa conventual da Mercé de Sárria   púxose o novo altar   feito o obradoiro   do notable   e acreditado escultor   da vila de Sárria   Cesáreo Álvarez Barrera  , irmán de Ramón Álvarez, cura de Reimóndez. O altar correu de conta   de Concepción Ulloa Lois   de Vaamonde  , para colocar nel  a imaxe do S;C, de Xesús, no espazo onde estivera o altar de San Xosé, 

                                              ***************************** 

( 1903 ) EUXENIO CORDERO DE PAZ FERRAZ  fixo doazón dunha MESA DE OPERACIÓNS  para o Hospital de Sárria.

                                              ******************************** 

( 23.10.1904 )  PEREGRINACIÓN Á ERMIDA DOS REMEDIOS ( Cesár ).-  Saída de Sárria  ás 9 da mañá, camiñaron  2.000 persoas  cantando o Rosario.  Houbo misa no Campo dos Remedios na que  participaron   10.000 persoas e na que foi pregador  o Comendador da Mercé de Sárria  , Padre Inocencio . O acto rematou  co canto da "Salve Regina". Os fieis  das  diferentes procisións  parroquiais deron volta  para  as súas casas. Os sarriaos chegaron á vila ás dúas  da tarde,

                                                      *******************

( 7.08.1910 )   TOUREIROS " MADE IN SÁRRIA ".-  Contratan " Novillos de Miura " para seren toureados en Sárria  por Vitorino Cabarcos,  Leandro Balea,  Gonzalo González , Xosé Fernández e outros .E ao rematar   organizaron  verbena á veneciana  no cruce das estradas  con faroliños , actuación da banda de música  e gaita galega , fogos artificiais e elevación de globos,´

                                      *************************************** 

( 1912 )  UN FUXIDO DO CÁRCERE.-  Manuel Montero Monteqro  fuxiu da cadea do Partido de Sárria  aínda que tiña posto un  lazo de seguridade . Foi detido na Coruña  na Oficina Local de Emigración cando  pretendía  embarcar para América.

                                                  ****************************   

( 09.1912 )   O CURA DE SAN VICENZO DE TOLDAOS ( LÁNCARA ) FERIDO POLOS  FREGUESES.-   Xoán Losada, Cura de Francos, proposto polos padróns do beneficio pasou parea entrar en Toldaos  e achou  que un grupo de veciños armados con paus   e epdras  , aldeaxárono e ferírono.

                                                    ************************** 

(  03.1913 ) DETENCIÓN DO ENVENENADOR DE QUIRUOGA.- Xesús López González . @ Fernedo, que andaba fuxido, foi detido  no lugar do Oural, Andivera   polos montes de Quroga,  O Incio, Moforte e Sárria , andando uns 50 quilómetros por día  , agochado en cortes   de moitos lugares, para despistar.

                                                        ************************** 

(  17.09.1915 )  A ELÉCTRICA DO TOLEIRO  DÁ LUZ PÚBLICA POR VEZ PRIMEIRA.-  Coincidno  coa actuación do Orfeón EL LIRIO,  na Rúa Benigno Quiroga. diante da  Casa dos Sres. González Cabarcos (  Botica de  Florido )  luciu por vez primeira   un foco  eléctrico da  Eléctrica do Toleiro , propiedade dos paradelenses Irmáns   Martínez.

                                                        ************************* 

( 5.11.1916 ) TEATRO DO ORFEÓN EL LIRIO, DE SÁRRIA.-   Sesión organizda polo Orfeón El Liro. Declamación  : Manuel Vázquez.   Obras :   " Sueño dorado", de Vital Aza.-  "Aves Nocturnas",  do sarriao Díaz de Freijo.  Actrices:  Lolita Carreira,  Bríxida   e Xoaquina   Ibáñez , Matilde Fernández  e Pepita Díaz.  Orfeón: "  Alalá   de Valcude",  " Negra Sombra", de Montes  , cunha boa  execución orquestral.

                                                    ************************** 

( 18.08.1917.-  BANQUETE DE HOMENAXE  A DIEGO PAZOS   GARCÍA.-  No baixo do Hotel Roma , de Henrique Prado. Ementa:   Entremeses variados . consomé, polos á xardineira, ensalada,   tenreira no seu zume , xamón en doce. Sobremesa :   biscoitos, touciño de ceo,  xelado, pastas e froitas  . Viño do pais, champán,  café ,  ron, coñá  e habanos. Falaron :   Víctor Castro,  Xesús Rodríguez Guerra  , Marqué de Ugena, Venancio Vázquez,  Manuel Saco Pradeda   e Vázquez Castiñeira. Palabras de agradece mento de  de Diego Pazos   que lle pediu ao alcalde   Castor Fernández López a paetura   do concurso de gado  para o ano seguinte.

                                                           ************************* 

( 16.11.1918 )  INAUGURACIÓN DO SERVIZO ELÉCTRICO EN SAMOS.-   Na festividade de Santa Xertrude   inauguración do alumeado   publico e privado  : Repenique de campás,  disparo de bombas  , actuación da banda de musica, todas as fiestras do mosteiro con luces acesas   e baile até as dúas da madruagda. Os promotores , os industiais  Xosé e Antonio Martínez , voltaron na súa moto con sidecar ao seu domicilio en Sárria.  

(  23,05.1919 )  CERTIFICADO  DE BOA CONDUTA  E  DE CUMPRIMENTO DO PRECEUTO PASCUAL.-  Don Xosé Rodríguez   Arza , Cura  propio de San Martiño da Torre, arciprestado do Pâramo , provincia e bispado de Lugo , Certifico:  Que Manuel López Gayoso.  casado de trinta e tres anos de idade, natural e veciño desta parroquia , e fillo de Cándido e Carme,  ouserbou  até a data  boa conduta. E tamén   que este ano cumpriu  xa nesta do meu cargo   o  santo Preceuto Pascual.  E para que conste  , asino e selño a presente   en San Martiño da Torre  , a vinte e tres de   Maio de  mil novecentos dezanove (  Xosé Rodrìuguez Arza ).

                                                  ***************************** 

( 15.04.1920 )  INAUGURACIÓN DAS FONTES  DA TRAÍDA DE AUGAS DE SÁRRIA.- Tivo lugar  nesta vila a inaugiración das fontes  da traída de augas.  Ao abrir  a chave do depósito  e comezaren a funcionar . así como varios surtidores  que se instalan provisoriamente  as bandas de música  e gaitas do país executaron a Marcha Real. O pobo  en pleno asistiu  ao acto.  É un dos grandes beneficios  que conseguiu para esta vila  o celoso deputado  a Cortes  e ex.subsecretario de Gracia e Xustiza  ilustrísimo  Sr, D. Xoaquín  Quiroga Espín,

                                                ****************************** 

( 9.07.1922 ).- MITIN NO PÀRAMO.-  En San Martiño da Torre  homes, mulleres e veciños de  Láncara , O Corgo, Paradela e outros concellos participaron nun mitín   para protestar pola conduta do Segredario do Concello e cacique da zona,  por non facer oas reparticións do imposto de consumos a debido tempo , anticipando as cantidades correspondentes ao Tesouro . facendo despois outras incrementadas en territorial e consumo  e pola súa oposición  só habia escolas na capitalidade do concello  e estaban paralizadas as obras de estradas. Presentaron a súa demisión 11 concelleiros.  O primeiro orador falou en castelán e todos os demáis en galego.  Tres parellas da Garda Civil estiveron  presentes  noacto baixo do mando do suboficila  Tomé.

                                             ********************************* 

( 28.06.1925 )  ORFEÓN DE SAMOS.-  Formado  por 50 voces. Interpretaron :"  Sol  de primavera,"  "  San Campio"  e"  Os meus amores". 

                                             *******************************

( 7 e 8.10.1925 ) PRIMEIRO CONGRESO DE  ECONOMÍA GALEGA EN LUGO.-   Participantes da comarca de Sárria: Manuel Rivas Saco,  Xerardo Pallares   Pérez ( mestre de Paradela ), Xosé María Varela Novo ( mestre de Láncara ) , Micaela Garrote   Martín ( mestre de Laiosa ), Domingos López Valcárcel, de Sárria , Ramiro López López, de Paradela,   Concello de Paradela   e Xesús López Pérez, de Paradela.

                                                    ************************ 

( 02.1927 )  SURTIDOR GASOLINA.-  Antonio Batallón  instala un surtidor de gasolina  no Cruce das Estradas  de Sárria a Pedrafita e de Nadels a Quiroga ( Catro Camiños )  de grande utilidade para os automobiliastas  por estar en estratéxico punto.

                                                  ************************* 

 ( 1.02.1927 ) CALEIRAS SARRIÁS.-  Particípolle  á miña distinguida clientela  que a primeiros de Marzo vindeiro  comezarán a funcionar TRES FORNOS  MODERNOS  que veño de construir, os que me permitirán  servir os pedimentos  con máis prontitude  que até a data. Sárria, 1 de febreiro de 1927 ).- Manuel Pardo 

                                                 *****************************+ 

( 1930 ) FÁBRICA DE XABRÓN EN SÁRRIA.- "   LA GALAICA ".-  Fábrica   de xabrón . Local. de facer pasta  en caldeiras , Local   de cortar e troquelar  Xabrón  brando. Xabrón duro . Xabróns de cores. Aberta e 1930, 

                                                 ******************************** 

( 12.1930 )   URBANO  PARCERO RODRÍGUEZ.- Entallador veciño de Santiago de Compostela  fixo e colocou na igrexa do Convento da Mercé  un novo altar. 

                                                ******************************** 

( 1932 ) MITÍN GALEGUISTA EN SÁRRIA.. .Lois Peña Novo,  Ánxel Fole e Xulio Sigüenza  participan nun mitín  galeguista na vila de Sárria  no que entre o público  se encontraba Ramón Piñeiro López.

                                               ********************************* 

( 07.1935  ) CLUBE  NATACIÓN DA POBRA DE SAN XIAO.-  Para a práctica  do deporte náutico, natación, remo , water polo, etc.  presidido provisoriamnte por Xulio  Franco.

                                       ******************************************** 

( 08.1935 ) CREACIÓN  DO LAW-TENNIS  CLUB.- Tiña  o seu campo na rúa Matías López, na finca  de Sarry ( actual  Rúa Portomarín )

                                               ********************************** 

( 15.03.1936 ) BANQUETE POPULAR EN SAN FIZ DE VILAPEDRE.- Na Casa de Saúde  propiedade do médico Ricardo  Núñez Rodrígue celebrouse un banquete para celebrar o triunfo elecoral do 16 de febreiro e para homenaxear á muller republicana , no que participaron  representacións  femininas   e Comités do Partido Xudicial de Sárria. Falaron Francisco  Pardo Camba ,  Xosé Antnio Núñez,  Ricardo Núñez Rodríguez   e Antonio Páramo Sánchez.

                                                 ********************************* 

( 23.07.1936 ) EMISORA DE RADIO CLANDESTINA EN  SÁRRIA.- Polas tropas militares e paisáns foi descoberta  unha emisora clandestina, que se cre  era a que  lanzaba novas falasas  encol dos momentos actuais.

                                               ******************************** 

( 25.09.1936 ) NOTA DA FALANXE DE SÁRRIA.-  O rusmusmús que corría por Sárria de que a recollida de aportacións en diñeiro para a compra do AVIÓN LUGO que se ofrecería ao exército sublevado contra a Republica  deu lugar á publicación dunha nota de prensa asinada por  Eduardo G. Requejo, Xefe local da Falanxe ( quen acabaría sendo condenado a morte en Consello de Guerra celebrado en León:

"    Diante  dalgúns comentarios  , nados  sen dúbida  de mentes atormentadas polo espléndido triunfo  do glorioso movemento nacional Salvador de España , comprelle  manifestar  a est JONS  o seguinte:

Primeiro: Que  a causa da extraordinaria  importancia  e crecido  número de afiliados  de Falange  Española de las JONS   neste partido xudicial , non  tivo lugar máis suscrición que a realkizada  a beneficio da dita organización. Non ten por tanto esta Xefatura que dar conta  aninguén que non sexan os seus xefes  e a estes xa o fixo en forma cumprida ( tendo merecido aprobación )  das cantidades  recadadas  e da inversión  dos mesmos. Aos doadores  débelles abondar  a satisfación de contribuiron  coa súa aportación á nova España que  amence, mais se así non fose  e alguén cegado pola máis estúpida das vaidades , ou con vista a unha futura recompensa , quixese ver o seu nome na Prensa , non ten máis que se presentar nesta Xefatura e será compracido de xeito inmediato..

Segundo : Que dos víveres recollidos  coa mesma finalidade , remesouse a Lugo artigos varios por valor de máis de 1000 pesetas.

Terceiro.- Que os donativos   noutro recibidos  até o 22   do pasado mes  , foron entregados á Xunta que en Lisboa   representa á Nacional de Burgos   segundo recibo e factura  que o acredita.

E por último que esta Xefatura   non pasa a dar  máis explicacións   encol do particular   e si  procederá   enérxica e contundentemente  cos   bardalláns   que  toman a liberdade   de faceren  " cariñosos comentarios" sobor de todos nós.

                                  Sárria,  de 1936,.  O Xefe Local.: Asinado ; Eduardo  Gómez Requejo.

                                                 ***************************

(  19.01.1937 ) PERSECUCIÓN ARBITRARIA DE DOLORES DE CASTRO DO REI.- Requisitoria  do Xulgado de Instruciòn de Sárria :  Unha tal DOLORES   cuxas demáis circuntancias  son descoñecidas , que o día 29 de Xuño último actuou  como abaderado roxa  dos grupos de Paradela , procesada por virtude la  Cáusa número 99  de 1936, sobre SEDICIÓN , comparecerá no termo de dez días  perante o Xulgado de Instrución de Sárria , a prestar declaración indagatoria  en constituirse en prisión  acordada na dita Causa , baixo de apercebimento  de que se non o vrifica será declarada rebelde ,  pararalle o perxuizo  á que houber lugar. Sárria, 19 de Xaneiro  de 1937 . O Xuiz de Instrución:  R. Borondo Sánchez.

                                                  .......................................................... 

Nota:  Dolores participou no enterro  do asasiñado concelleiro Pedro García Arcas  levando  a bandeira que abría a marcha  dos participantes procedentes de  Castro do Rei de Lemos e Paradela.  Difícilmente se  pode  calificar de "sedición"  o feito de ser unha porte estandarte  legal a todos os efectos, e na condución dos restos mortais  da vítima dun crime  do que foi responsable, de pleno coñecemento, Manuel Carrozas Varela , que a partir do 20 de xullo de 1936 se significou como activo represor  integrado na Falanxe local.  E  sorprende que un xuiz de carreira  apareza asinando e forzando  unha requisitoria  totalmente inxusta

************************************************************************************ 

 ( 06.1939 )..- MANTÓN PARA AMOSAR ESPAÑOLIDADE.NAS FESTAS DO SAN XOÁN .-  " Encarecemos  ás Señoritas  que dispoñan  de Mantón de Manila , concorran  ás verbenas , ataviadas co mesmO.

                                  ***************************************** 

 ( 2.09.1945 ).- NACEMENTO DE TRILLIZAS EN SÁRRIA.-  Naceron  nun só parto tres fillas do industrial do transporte de viaxeiros Raúl López Loureiro  ás que lles puxeron os nomes de Fe , Esperanza e Caridade , que  morreron pouco despois.

                                              **************************************** 

( 29.10.1948 )  CAMIÑO DE BETOTE AO MONTE DE SANTA  CRISTIÑA.- Exposición do proxecto do camiño de acceso  ao punto de  erección do " Moimento dos Caídos de Sárria " ( Nunca se fixo )

                                             ************************************** 

( 1948 ) CUPO FORZOSO DE PATACAS.-  A Fiscalía de Taxas  impuxo multas  por non entregar o obrigado cupo de patacas   por importe de 1.000 pesetas a  Luis López Valcárcel ,  Xoán Bautista López Díaz,   Antonio López García,   Manuel López López,  Xoán Pérez Pérez,  Xoán González López ,  e Xusto López Melle.  , Agostiño López Pérez ( 2.000 ptas ),  Xosé Penela Camino  ( 1.100 ptas ) e    Xosé Barreal Pérez (  1.050 ptas )

                                               *************************************

( 06.1949 )  SUBVENCIÓNS ESTATAIS A ESCOLAS PRIVADAS CONFESIONAIS.-  a ) Ás escolas de Santa Mariña de Sárria ( parroquiais)  5.000 pesetas  b )  Á escola do Mosteiro de Samos ,  7.500 pesetas  c )  Escola Obreira  Profisional  dos PP Mercedarios de Sárria , 15.000 pesetas.

                                             ************************************* 

( 1950 ).-  NOVA SUBVENCIÓN.-  O Minixterio de Educación concede 3.000 pesetas ás escolas de " Cristo Rei" e "Santa Tereixa",  da parroquia de Santa Mariña de Sárria, xestionadas  pola Acción Católica.

                                              ************************************ 

(  1951 )  AUTORIZACIÓN DO ENTROIDO SÓ PARA O CASINO E LA UNIÓN.-  Goberno Civil da Provincia de Lugo. CIRCULAR.   . Suspendidas as   chamadas festas de Entroido  por Orde de 3 de febreiro de 1937 , que por outras  disposicións foi sucesivamente   mantida en vigor  para cada un dos  anos pasados , sen que no actual   teñan variado  sustancialmente  algunha das   circunstancias   que   aconsellou por entón   a adopción  de  tan  discreta  como xustificaa medida.

Este Goberno  tivo  a ben  dispoñer  que continúe  na provincia aquela  suspensión  sen  concreción de prazo , non podendo  na  súa consecuencia , celebrarse en adiante   festa ningunha   que exteriorice   en calqueira maneira   aquel carácter , desde o  domingo   de sesaxésima  até o primeiro da Coresma , ámbollos dous inclusive , nin autorizarse  durante eses días dominós , caroutas ou disfraces nas rúas  ou lugares públicos , nin nos cafés, casinos  e  círculos  de todas clases , tolerándose  somente  os bailes   privados nas  sociedades  e circos de recreo , previa autorización deste goberno , con traxes de época  ou rexionais que non constitúa disfrace e sen velar o rostro  en caso  ningún , ao facelo público , este Goberno agarda  que todos os alcaldes  e axentes  da autoridade , dependentes da miña, velen polo exacto  cumprimento  das mesmas, dando conta  dos infratores para seren  debidamente sancionados. Lugo, 1 de febreiro de 1951,O Gobernador Civil..- José del Valle Vázquez.

(  Esta circular facía o número 15  das  dadas na persecución constante da celebración do Entroido.....  e ano tras ano houbo novas circulares  até o ano 1975 )

                                         ******************************** 

( 09.1951 )   O INCENDIO   DA ABADÍA DE SAMOS,. Arderon os libos parroquiais ( bautismos, casamentos e defuncións ) de Samos, Pascais,  Formigueiros, Loureiro do Real,  San Mamede do Couto, os libros manuscritos  de Poio  cedidos polas monxas de San Paio de Antealtares, os de San Martiño de Xubia, os libros do Padre Feijóo,  o tomo VIII  da Crónica da Orde de San Bieito  de Antonia de Cantabrana , etc,

                                            ****************************** 

( 28.11.1952 ).-  A BANDA  DA FILARMONICA DE SÁRRIA.- Celebración   da FESTA DE SANTA ICÍA . Organizada pola Banda de Música de Sárria: Pasarrúas,   Misa en Santa Mariña, pregada  polo Padre Sanlés, mercedario . Concerto na Praza de Xoán María López. baixo a direción de   André  Piquero  Xantar nun restaurante local presidido polo alcalde  Alfredo López.

SEGUNDO CONCERTO.- No Cinema CISSA. Dirixido por André Piquero Cabrero. 1ªª parre:  " Todos son nubes " , pasodoble de R. San José ; " Andante cantabile",  do Cuarteto  en Re de Tschaikowsky , " Follas Novas", rapsodia galega  de L. Brage ; " La pulida imagen", segunda fantasía  sobre motivos de Ávila . de André Piquero , 2ª parte ;  " Gigantes e Cabezudos",  selección  M.F. Caballero ; "Scherzer, da sinfonía  en Sol Maior , André Piquero ; " La  del manojo de rosas", selección de Sorozábal  ; " La Baturrrica" , gran jota   de Soutulo e Andrés . Fora de programa : " Marcha solemne ", " Bajo mazas " ; " Miuoñeiro" , " O Padriño" , estas dùas obras do direitor. Os compoñentes eran músicos afeizoados   non profesores. Solistas destacados : friscorno,  trompeta, bombardino, clarinete principal   e saxofón".

                                            ********************************* 

( 08, 1954 )  FORMACIÓN  DUN GRUPO ESPELEOLOXICO  EN SÁRRIA.-   No Bar España.-  na Cruce da Ciguñeira -  para  entrar na  Cova de Vilaesteva de Herdeiros, coa programación " Covas por un tubo".

                                                  ************************* 

( 1965 )  O filme " Franco, ese hombre"  foi proxectado no Cinema CISSA de Sárria  os días 11,12 e 13 de setembro. 

                                           ********************************** 

( 1969 )   CHOURIZOS E LACÓNS DE SÁRRIA PARA O " CELTIÑA".-  O industrial chacineiro  de Sárria, celtista  até os miolos,  don Xesús Reboiro Vázquez ,  propuxérase   premiar aos xogadores  se estes conseguían  o ascenso. A meta  foi coberta  e o señor Reboiro   cumpriu a súa palabra  , desprazándose a Vigo  co mellor da súa terra , os FAMOSÍSIMOS  CHOURIZOS E LACÓNS   DE  SÁRRIA. 

                                            ********************************

( 9.08,1974 ) TELEFONÍA AUTOMÁTICA EN SÁRRIA.-  Para  1200 usuarios.

                                           ********************************** 

( 16.01.1976 )  ORDE   DE POSTA EN FUNCIONAMENTO DO CIOLEXIO  NACIONAL MIXTO COMARCAL " FREI LUIS DE GRANADA "  DE SÁRRIA , creado para 1.200  postss escolares     distribuidos en 32  unidades de asistencia mixta  e dirección con función docente. Supresións de centros escolares :    O Colexio   Nacional Mixto   en  réxime de Agrupación   Escolar  , constituida por 13   unidades escolares   ( 11 unidades escolares de asistencia mixta  , 2 unidades  de educación  preescolar  )   1 profesos diplomado de   E, Física   e dirección con funcióan docente. Escolas no medio rural :  1.- Formarigo ( mixta ) 2.  Tremeado ( nenos / nenas ) 3.-   Castelo ( mixta ) 4.-   Loureiro ( mixta ). 5.-   Guitián ( mixta ). 6.-  Piñeira ( mixta ). 7.-  San Fiz de Reimóndez ( mixta ) 8.-  Betote ( mixta ). 9.- Vilar de Arriba ( mixta ) 10.-  Lezoce ( neos )  11.- Céltigos ( mixta ) 12.- Veiga ( mixta ). 13.-  Palacio.Vilamaior ( mixta ). 14.-  Meixente ( mixta ) , 15.-  Santo André de Paradela (  mixta )

                                          ************************************