O RÍO " ORIBIO " NON EXISTE : HISTORIA DUN INTENTO DE SUPLANTACIÓN

 O RÍO "ORIBIO " NON EXISTE: HISTORIA DUN INTENTO DE SUPLANTACIÓN.

O  RÍO SÁRRIA  ( Ripa Sarrie- Río da Sarria )  non ten un nacemento único, non hai fonte nin illó  que conformen un único cabdal.  Un bon número de pequenos mananciais nas abas dos montes Meda ( Mons Serii ), Albela e Serra do Iripio ( Alpe Eripius ) van formando pequenos regueirolos que se van xuntando  para formar o Rego de Santalla  que atravesa o Val de Triacastela e o Rego das Ribeiras que baixa polo pé do Iribio  e xuntando as súas augas  pasan a formar  o treito inicial do río Sárria que entra no concello de Samos por Pena Partida   e despois de  servir de espello ao mosteiro samonense, polos concellos de Sárria, Láncara e o Páramo  acaba morrendo no río Neira ( Ripa Narie-Ría da Neira ).

Moito antes da presenza dos suevos en Galicia  este río daba nome a esta terra e en especial deullo ao Condado Sarriense que ía dende o Neira ao Sil,  e como río Sárria aparece documentado  na diplomática medieval, nos mapas  , nas enciclopedias, nos libros xeográficos ,  na documentación  eclesial e das administracións públicas...

     ANO 1965 : FROITO DA IGNORANCIA E A OUSADÍA COMEZA O INTENTO DE SUSTITUIR O NOME  DE USO HISTÓRICAMENTE  CONSAGRADO POLO  DO ORÓNIMO "  ORIBIO".

Foi un pequeno circo de persoas  que xiraban darredor do núcleo de Triacastela as que , con un total descoñecemento do secular e constante  nome do río , ignorando e dando de lado  á máis que abondosa  diplomática e  documentos  medievais, catastrais , etc. partindo dunha infundada aseveración de que se trataba dun río con tres nomes  deron na teima  de querer bautismar  esa corrente  fluvial  dándolle o espúreo nome de " Oribio", nome dunha serra, dun monte  e  do seu alto cume  que  deu de lado ao nome auténtico  ( O  Iribio ) .

Hai que notar  que  na aba sur do Monte do Iribio  hai un rego , afluente do río Lóuzara que  recibe o nome de Rego do Iribio, e que está na bacía do Sil, mentres que o río Sárria  leva as súas augas, Neira mediante, ao río Miño. 

Ese propósito de alterar   o nome histórico  pretenderon xustificalo afirmando  que  tiña tres nomes ao longo  dos seus máis de 50 quilómetros: Río Triacastela, Río Samos e Río Sárria. Esta afirmación sen base ningunha era froito de mentes pouco cultivadas ,  que non tomaron a molestia  de tomar coñecemento  do que os séculos  consagraron e , cecais, con un algo de  cativa xenreira contra  a vila ( Vilanova de Sárria, A Pobra de Sárria,  Sárria  ) que leva o mesmo nome  que o río que por ela pasa.

Nesa teima de mudarlle o nome  á corrente que dera nome á Terra de Sárria, Condado Sarriense,  Arcediagado e Alciprestado de Sárria,  San Cristovo de Río de Sárria ( San Cristovo do Real ) , San Martiño de Río de Sárria ( San Martiño do Real ), Freituxe de Sárria ( Freituxe de Samos ), Veiga de Sárria ( Veiga de Reiriz ), Condado e Marquesado de Sárria..... contaron os "promotores" da idea coa activa colaboración  de politicos lucenses (   ) e  estes embarcaron no labor, sospresivamente,  ao escritor Anxel Fole que chegou a publicar un solto  referido "ao río de tres nomes".

E  tamén  se sumou a ese proxecto  o abade de Samos, don Mauro Pereiro Gómez, que , sen dúbida era coñecedor de tantos e tantos documentos referidos ao seu mosteiro onde privilexios reais e unha constante diplomática  sinalaban  dende o ano 758 endiante   que o cenobio estaba  " sub alpe Eripius prope ripa Sarrie ", e  tamén deus esquecemento ás palabras que o eximio Padre Sarmiento dedicara ao río Sárria ( para el unha auténtica ribeira sagrada )  cando estudara a orixe do nome de Samos ( o Samanos establecido  a carón do" rívulo Sarrie ". Cales foron as razóns que o levaron  a negar o que de sobra coñecía  nunca as saberemos. O que sí é certo é que  tivo unha actitude colaborativa  fronte  a uns responsables  da politica "turística "  que  argallaron  unha cerimonia dun pretendido" bautismo " de toque folclorizante  a carón dunha das moitas fontes triacastelenses, con  actuación de gaiteiros incluida. E a efectos  confirmatorios  repetiron gaita e bailes en Samos e tamén na Praia Fluvial do Chanto,  coa compracenza neste caso  do  noso alcalde, Sr, Vázquez Rivas,  coñecido polas súas pándigas  maneiras, quen malia o mandato recibido da súa Corporación Municipal que  formalmente rexeitara a  mudanza do nome  , estivo presente  nese acto na Ribeira dos Cucos.

É de notar , por outra parte, que se o Concello de Sárria non aprobou ese intento  de modificación,  non hai constanza de  que os concellos de Samos, Láncara e O Páramo tomasen acordos ao respecto.

           COMO DENDE LUGO  SE TRATOU DE IMPOÑER ESE NOME ESPÚREO

                 COMO  SE  DERON OUTRAS DENOMINACIÓNS POR  OUSADOS INVENTORES

Elias Valiña Sampedro, e outros seguindo o camiño por el aberto, deron en chamarlle OURIBIO   sustificando esa denominación nunhas minas de ouro que no Monte Iribio poderían ter aproveitado os romanos.

E houbo tamén quen o rebautizou como OROBIO.  

e