SÁRRIA : A FAMILIA DOS CENITAGOYA ( 833 )

 SÁRRIA : A FAMILIA DOS CENITAGOYA   ( 833 )

                                                                                            Xaime Félix López Arias

O PRIMEIRO  coñecemento da lonxana existenza  da familia dos Cenitagoya  tíveno cando coñecín no ano 1958, tiña daquela eu oito anos, uns debuxos feitos  na parede   da casa que na  Calexa, na beira mesma do cruce de San Lázaro,  era coñecida como a " de Xesús o Fogueteiro", da Familia de Celeiro. A cantos lles preguntaba quen fixera aqueles trazos e aquelas caras a resposta eran que foran " Os Rusos ", que foran  uns mozos  que viviran ali " despois da guerra " e que acabaran marchado  para aquela fría  Rusía, na que maxinabamos todos  un mundo terrible , tendo en conta o que nos contaban, un país onde vivían  " os roxos " , unha xente que nos fixeran  crer eran uns demos  perigosos.

Aqueles miticos "rusos" non eran tal, eran xente de aquí  que marchara para Rusia   e da que só gardaban calada memoria  os seus familiares, " Os Celeiro de Maside ".

Moitos anos despois, e por motivos profisionais,  que non veñen ao caso, coñecín a dous deses  idealizados  " rusos " , un deles  Gregorio Cenitagoya González , e o  outro un dos seus irmáns  , que non lembro cal era, polos que coñecin só algúns datos das súas peripecias vitais e aos que acompañei  para que visen a  " Casa do Fogueteiro ", a hoxe desaparecida " Casa de  Celeiro " e as daquela recén trasformadas terras  de perto de Requeixo e  Santo Estevo, que eles evocando os seus recordos infantís   asimilaban todas  como " propiedade do vavó ", cecais porque naqueles tenros anos  correrían por todas elas dende Celeiro ao Campo do Outeiro crendo ser espazos propios dos seus familiares. Eu fixenlles presente  que non era así e que as propiedades da familia , froito da concentración parcelaria, correspondían  a moitos ferrados menos dos que eles, coa inxenuidade dos seus poucos anos, consideraran eran dos avós.

Máis adiante , xa metido no coñecemento das traxectorias vitais de sarriaos  con vidas salientables souben  do compromiso social e politico dos Cenitagoya, do por que  da súa traxectoria na URSS, da volta dalgúns delas  a España, das penalidades  por eles sufridas....

Foron coñecementos  esmigallados, aos que tiven que ir dando corpo, e así souben da peripecia do Cenitagoya " fuxido" que, resultando ferido foi atendido, con evidente risco, na " Casa do Enterrador", beira da  estrada de Goián , no Monte Pequeno de Treilán, e dos vínculos familiares co Valentín do Carballal, que fora  concelleiro na última corporación municipal da República.

E como  bon é lembrar  a aquelas  persoas cuxas vidas tiveron algo que ver con Sárria, quero dar a coñecer a aqueles Cenitagoya, hoxe esquecidos aquí,  e cuxa traxectoria  comeza da man da súa nai, MERCEDES GONZÁLEZ LÓPEZ, nada na Casa de Celeiro, na parroquia de San Pedro de Maside, pasado o paso a nivel da estrada de Sárria a Portomarín. 

                                                  MERCÉ GONZÁLEZ LÓPEZ

Naceu en Sárria  en 1900. Formou parte do Partido Comunista de España dende 1934.Durante a Guerra Civil  foi secretaria do Socorro Roxo Internacional en Avilés. Estableceuse na  URSS  en 1954, co seu marido para se reunir cos seus fillos. Pensionista en Riga, Faleceu en Riga en 1969.      ( Geografía e Historia de los Niños de Rusia )

                                             XOSÉ CENITAGOYA  ECHEANDIA 

                                              GREGORIO CENITAGOYA GONZÁLEZ

                                               MERCÉ CENITAGOYA GONZÁEZ 

                                               XESÚS CENITAGOYA CONZÁLEZ