SÁRRIA : ( 1875 ) OS PERSEGUIDOS DA RESTAURACIÓN ( 835 )

SÁRRIA : ( 1875 ) OS PERSEGUIDOS DA RESTAURACIÓN.             ( 835 )

En Sárria só se levaron actuaciòns contra os carlistas , mentras que non se tomaron medidas contra outros grupos coma republicanos e radicais.

CRÓNICA.- Xaime López Arias.  SÁRRIA :  Aínda que republicanos , radicais  e carlistas  poderían seren considerados  como a oposición natural á Restauración  en 1875, no Concello de Sárria  só se deron actuacións  contra carlistas  ( non hai peor cuña  ca da mesma madeira e as dúas ramas dinásticas daban en carne viva ).

O 29 de xullo de 1875 o alcalde de Sárria tomou coñecemento  de que se seguían expedientes de embargo dos bens de Evaristo Gayoso ( do Pazo de San Sadurniño de Froián ), Manuel María López ( de Goimil.Seteventos ) , Vicenzo Barrigón ( que fora mestre en Mondín ) e Manuel López Camba ( de Manán ), En 20 de agosto comunicou que Evaristo Gayoso  se presentara a indulto  e que aínda que se perseguiran responsabilidades  contra don Manuel María Troncoso e Araújo , con orde de desterro e embargo, non residía no distrito senón no Corgo , Nesa mesma data entregouse orde de embargo e desterro a Estella a don Antonio  Fernández Sobrado ( sendo carlista resulta  curioso  que o manden á cidade  que fora corazón da rebelión ), indicando que ese veciño  de  Ferreiros  era máis coñecido como Antonio Sobrado e formara parte da Xunta Carlista do Distrito de Sárria . Recibidas instrucións  relativas aos embargos   comunicou  o alcalde que ningún ben  se puidera achar  referidos a  Vicenzo Barrigón , Manuel López e Manuel María.

Como fleque das  ordes contra carlistas o 12 de agosto  envían notificacións  para serlles entregadas a Xoán María López de Almance ( cura castrense de Sárria ) , Amtonio  López Pallares ( cura de Goián ) e Xosé María Martínez (  cura de Santa María de Vilar ) que non puideron seren notificados por estaren nos baños de mar na Coruña, O 22 de agosto  tomouse coñecemento  da orde de desterro de dona Asunción Troncoso, de Manán, á que lle deron dez días de prazo  para abandoar  o municipio para o punto sinalado , ao tempo que se indicaba terlle sido concedido o indulto a Manuel María López, de Goimil ( Seteventos ).

O 16 de setembro tomou posesión o novo alcalde, don Antonio Macía de Neira, e no resto dese ano nin no seguinte houbo  actuación ningunha dirixida contra os significados carlistas.

Unha actuación que dará certo tinte republicano á zona de Sárria é a seguida  con relación ás Augas de Céltigos que procedentes da  Poza das Caldas viñan sendo obxecto de atención médica e do  público en xeral  de maneira  que o 7 de abril de 1876 o alcalde sarriao recibiu unha petición do Gobermo Civil para que lle  remesasen  dúas botellas seladas e lacrdas coas augas, e así o día 13 foron remesadas  dunha  copia  con todas  as sustancias minerais  que contiñan, segundo as análises  feitas plo doutror Antonio Casares en Santiago.

                                Consagración do Balneario de Céltigos

Esta refrerenza documental do primeiro Alcalde da Restauración permite fixar nese período  o da consgración oficial  do que andando o tempo sería o balneario de Céltigos , e a conexión republicana  virá  de que o ex.Presidente da I República, Salmerón,  estando desterrado en Lugo . concorreu ás augas de Céltigos , sendo obxecto da súa beneficiosa acción.

A Restauración en Sárria  deu paso á formación  dos grupos conservador e liberal  de maneira  que será o conservador  o que se fortaleza e encastele nas institucións legais , pasando a ser a Casa Saco  a beneficiaria direita do inluxo político  da comarca, se ben algúns elementos liberais moderados  terán prsenza , preferentemente  a traveso da familia  dos Quiroga da Pobra até a Ditadura de Primo de Rivera. O perseguido carlismo  dos anos 1875 /  76 mantivo algunha presenza, , sendo os Somoza os seus mantedores  até acadar  representación no Congreso  e a familia Gayoso seguiu sentimentalmrnte coas ideas lexitimarias, sen que iso fose na contrs da presenza de don  Evaristo  en sucesivas corporacións locais.

O Carlismo que en 1873 fora quen  de facer un levantamento  armado en Corvelle , desbaratado pola Garda Civil  e tiveron partidas  actuando na zona ,  ademais o núcleo de partidarios  que darredor  dalgúns monxes  de Samos se formou, e ben andado o século XX presentou grande adherentes ao carlismo  integrista  en Paradela, se ben como froito do antifalanxismo  xurdido tralo asasiñato  sw Manuel Saco  e poucos anos despois  será alcalde o  carlista Manuel López Mosteiro.

Aqueles  carlistas  decimmonónicos  que co lema "Deus, Patria e Rei"  en tempos de confusión  tiveran azos  para alzárense en armas.diante dos embargos dos seus bens e ordes de desterro  axiña se acoleron aos indultos.

( Publicado en LA VOZ DE GALICIA , Domngo. 4 de maio de 2008 ) 

                        *******************************************************************************