SÁRRIA: ESCONXUROS DO TRONO ( 785 )

                                     SÁRRIA: ESCONXUROS DO TRONO ( 785 )

Entre  as crenzas populares  que xa son lembranza  foi desaparecendo a  da posibilidade de evitar   desgrazas persoais, apedramento, caída de raios  e choivas torboentas pregoadas polo trono. 

 ESCONXURO COMÚN.- Cando aparecía o trono  todos  botaban o coñecido  prego que dicía  "  Santa Bárbara bendita / que no ceo estás escrita / con papel de auga bendita /, garda o pan e garda o viño / e ao home no camiño". De esa práctica  xeralizada quedo tamén o refrán  que di " Acordarse  de Santa Bárbara cando trona".

AS CAMPAIÑAS DO TRONO.-  Na espadana  de moitas igrexas das freguesías da comarca  na parte alta  , nun pequeno vao,  estaba posta unha campaína ou pequeno sino que cando aparecían  as nubes mestas e as tronadelas eran tocadas  na crenza de que o seu son  faría que  se  desfixera  o anunciado perigo.

CRUZ DO TRONO EN SAN SILVESTRE (  BARBADELO - SÁRRIA ) .- Enviada polo coengo  , historiados e novelista  santiagués  Antonio López Ferreiro, aos seus parentes do lugar de  San Silvestre, parroquia de Santiago de Barbadelo, que posta riba dun pau alto  estivo moitos anos na croa do Castro de San Silvestre, e agora está chantada no terreo. ( No Boletín do Seminario de Estudos Sarriaos  hai un artigo que conta a consecución da cruz ).

CRUZ DO TRONO NO MONTE DO PICO (  FERREIROS DE PARADELA ) .- Traída, segundo a crenza popular, dende Roma a onde fora en peregrinación un veciño de Santa María de Ferreiros, e que fora instalada no Monte do Pico riba dunha pedra chantada. A cruz  está desaparecida.

O ESCUNXURO  NO VAL DE LÓUZARA ( SAMOS ) .- No xuizo con xurado celebrado en Sárria pola morte do pàrroco de San Xoán de Lóuzara, o avogado madrileño que defendía ao autor  do crime, sostivo que ese sacerdote " esixíalle  un xamón  ao cabeza de cada casa en cada un ano para escorrentar o trono".

 PEDRAS DO RAIO OU AS PEDRAS DO TRONO.-    En algunhas casas rurais conservaban  as chanadas pedras do raio ou do trono que  estimaban eran a punta dos raios  que baixaba até a terra nos días de treboada. e que  segundo crenza xeral  servían  para a curación de doenzas.

SEIXOS GRANDES PARA  ESCORRENTAR O TRONO EN  LEIRAS E CASAS .- É crenza xeralizada en toda a bisbarra que o seixo ten a propiedade   de  evitar  a caída de pedra e raios , evitando  os danos  en casas e leiras,  e así nas  paredes das airas,  nos tellados e nas paredes dos prediosde cultivo  vense seixos, algúns de grande tamaño,  postos na crenza de que protexerán as colleitas e as  pèrsoas.

ESCONXURO EN CASTRO DO REI   DE  LEMOS  E NORTE DO SAVIÑAO .-   Unha informante de San Xoàn de Sobreda  conta que cando aparecía unha forte tronadela   había o costume  de poñer un mantel no peitoril dunha fenestra  da casa , un pan, un coitelo  e un crucifixo, coa esperanza de que  a treboada se desfixera e non causase danos nos lugares da contorna,

ANXOS CON ZOCOS.-  Moita xente dicía que o trono era producido  porque os anxos gastaban zocos ferrados.  

PERSOAXES  RELACIONADOS CO TRONO :  Nubeiros-Tronantes-Tempestarios. Comandantes do Tronos  eran os donos das tronadelas  que en ocasións podían baixar  dacabalo das chispas e aterrar nos campos, e mesmo había persoas que aseguraban ter ollado a súa figura  no punto onde o raio caera,.

O PARARRAIOS DA TORRE DE SANTA MARIÑA.-   Foi o primeiro instalado na vila de Sárria . O cable de baixada a terra permaneceu roto por decadas  servido só para que os rapazolos fixesen prácticas de subida  co apoio de mans e pés.  Cando foi instalado  o cable remataba no pozo da antiga Praza do Mercado. 

*********************************************************************************** 

                  RITUAL  PARA ESCONXURO DIRIXIDO POR UN SACERDOTE.-  

Posúo unna copia  dun Libro de Esconxuros , editado en Pamplona, destinado ao uso polos cregos cando eran requeridos para  botar esconxuros  contra tempestades  , pragas varias, posesións polo demos e outros  males.

O esconxuro  seguía un ritual, de longa duración, na que con toda solemnidade se lian unha serie de imprecacións, textos tomados  dos evanxellos  e oracións varias, con aspersións de auga bendita  coa axuda do hisopo introducido no caldeiriño  sostido polo acólito que o acmpañaba na función 

................................................................................................................................................................. 

LIBRO DE CONXUROS  CONTRA TEMPESTADES , CONTRA  EIURUGA  E ARAÑOLA ,  contra trasnos  e bruxas,  cointra peste e males contaxiosos , contra rabia , e contra  endemoñados, contra aves ,  vermes , ratos, langostas  e contra todos aqueles animais  corrosivos  que danan viñas, pans e ábores  de calquera semente ; agora novemente enadidos  Sacados de Misais, Manuais e Breviarios  Romanos e da Sagrada Escritura, // Composto e ordeado , polo  P.Fr. Diego de Céspedes Monxe Bernardo , Prioiro  do Mosteiro  Real da Nosa Señora  a Branca  de Marcilla , e Lector de  Santa Teoloxía..

                                                               CON LICENZA

                           En Pamplona ,  pola herdeira  de Carlos  de Labayén, Ano de  1641.

.....................................................................................................................................................................               

                  CONXUROS  CONTRA TEMPESTADES , RAIOS , PEDRA, SARAIVA 

O Sacerdote  vestido de sobrepeliza  e estola , con Cruz  na  man, con auga bendita . e un Acólito que lle responda, con contrición  dos seus pecados, con viva fe, certa esperanz, e perfecta confianza na misericordia de Deus, con fortaleza, volto cara  onde ven a tempestade , santiguándosew  a si, e ao ar coa  Santa Cruz , diga en alta voz:

" Per  signum Crucis  de iniunmicis nostris , liberanos Domine, Deus noster.In nomine    Patris, er Filii et Espitus Sancti,Amen.

Credo in unum Deum......   etc, etc,     Kyrie eleyson, Christo eleyson, Kyrie eleyson. Pater noster.

Auditorium  nostrum in nomine  Domine Qui fecit Coelum et terram...

( seguen as oracións e lecturas evanxñakiucas. sempre en latín )

............................

***********************************************************************************  

                                                 FOLLA DE ESCONXURO

                           (  Santiago : Imprenta da  Viuva de Núñez Espinosa ) 

ESTA CRUZ COMPÚXOA  O ANXÉLICO  DOUTOR SAN TOMÉ DE AQUINO   PARA SE DEFENDER DOS RAIOS,  CENTELLAS E TEMPESTADES.

             +  A Cruz é  a quen sempre adoro.  + CRUX  EST  QVAM  SEMPER ADORO * 

Ecce Crucem Domini /Fuite partes  adversae     Vicit Leo de Tribu Juda /  Radit  David ,Alleluya ,Alleluya

 As palabras Ecce Crucem, & son prodixiosas contra  todos maleficios :  Raios, Bruxas  e astucias dos Demoa, * Nomina Benedicta contra  Maleficios  e  explicacion  das letras  desta Cruz * Oración  na contra das  Tempestades:  Vade retro Satana / Nunquam Suadeas Mihi Vana /  Sunt Mala , / Quae Libas. / Ipsum Venenum Bibas,/  Crux Sancta ,Sit Mihi Lux / Non Draco Sit Mihi Dux /........./   CHRISTUS REX VENIT IN PACE / Et Deus  Homo factus est , / Verbum caro  factus est./  CHRISTUS  de Virginis natus est ./ Christus per medium illorum  ius in pace /  Christus crucifixus  est, Christus mortus est,/ Christus sepultus est. Christus rexurrexit /  Chistus ascendit.  Christus imperat /  Christus regnat  , Christus  ab omni malo  et fulguro / nos  defendat. Deus noviscum est.

Na  parte  nedia  e alta   hai  unha cruz ootenzasa  e á esquerda e dereita   dela  hai dúas lendas  e a cruz  ten o se corpo cheo de  letras maiúsculas  que   conteñen  palalras  entre elas CRUX - CRUX DOMINI.- SALUS.  , e nas lendas lese :  + CRUX  MIHI REFUGIUM +  A Cruz é o meu refuxio + . + CRUX  DOMINI MECUM  +  A Cruz sexa comigo *.

Centrada na parte baixa hai  unha  cruz latina  que  no seu interior contén  letras maísculas: De arriba abaixo  aparecen   V R S  +  NOMEN V  S M  M Q  L V  B.  No brazo esquerdo:  +  C.S. S M. L +  No brazo dereito :  N.D.S.M. D. +

**************************************************************************************