ENCOL DO REGADÍO DO VAL DE SÁRRIA ( 743 )

                           ENCOL DO REGADÍO DO VAL DE SÁRRIA  (  743   )

                                                                                                    Xaime Félix López Arias

( Publicado en EL PROGRESO , 18.01.1978 )

A lectura dun dos oficios que forma parte  do legaxo  de documentos do ano 1823  e que  procede do minúsculo Arquivo Municipal de Sárria fará sorrir a máis dun sarriao.

Os Concellos Constitucionais   que xa nese tempo perigaban  diante  dos combates  da faución  no seu labor  de cambiaren para mellor   os modos de vida   daquela época , E nese momento   de euforia  , cando o primeiro Concello de Sárria , nunha palabra  os persoeiros liberais da vila,  deciden  estudar a  maneira  de mellorar a prutividade  do vizos val  regado polo Río Sárria, nos primeiros días do ano 1823  dirixen á Superiridade,  neste caso ao Xefe  Politico de Lugo, unha petición  na que se destaca  a  necesidade de abrir  unha cal para levar augas dende A Acea de Baixo  a Rubín.

O antedito  é canto  se desprende  da lectura  do meritado oficio , cuxa copia   como fito incontestado  está gardado no Arquivo Histórico  Comarcal. ¿ Que queda daquel proxecto ?... Unha  presa  ( a Presa do Peago ), na Acea de Baixo- Farbán )  e unha  caldeira larga e fonda  que xira cara A Ribela  que regou prados , e viuse detida antes de chegar ao lugar. son a única   amostra  do magnífico proxecto que, cecais por mor da reacción aboslutista  , acabaría sendo rexeitado.

Naquel tempo  contruir  unha presa na Foz das Aceas para levar as augas tomadas  do Río Sárria para levalas  até Rubín  , nunha lonxitude de máis de seis quilómetros  abrindo unha cal que remataría o seu cuurso no mesmo río, descorrendo pola veiga á man dereita do río, era moito máis ca unha obra   de visionarios da que se beneficiarían as parroquias de Farbán, San Martiño do Fontao, Vilar de Sárria e San Xulián da Veiga, cunha consixderable  superficie posta en regadío : podería chegar a ser  o comezo dunha potenciación da riqueza  agraria e gandeira   do amplo val sarriao.

Non era unha obra irrealizable.  Todo máis pode dicirse  na súa contra que a presa  do Peago tiña pouca  capacidade de encoro  de augas , tal e como se pode ver hoxe.  Porén a cal  permitiría levar  un bon cabdal  .... As circunstancias   fixeron que   o novo cauce non pasase dos trecentos ou catrocentos metros  da súa orixe.

No seculo XIX   non  volveu, ou ao menos eu non a coñezo,  a haber referenza ningunha   encol do regadío do val .Até ben entrado este século XX non se volta falar  dun novo proxecto , co resultado de todos coñecido ao non se ver materializado-

Non sei  se aos viisitantes de turno  se lles terá  falado dos 155 anos  que trascorreorn dende entón, mais  hai veces que a elocuencia das cifras  se converte nunha simple  caricatura. 

Cecais  teñan que pasar moitos anos   até que os sequeiros da veiga reciban a xenerodiade das augas.  Chegado ese momento  haberá que mirar cara aqueles liberais  decimonónicos  que introduciron  as primeiras notas de modernidade na curtidade de miras do seu tempo. A eles , cando menos, haberá que lles recoñecer  o ter prendido nos seus coetáneos  ailusión dun val   máis rico e prdutivo. Ilusión que  é de supoñer, as xerazóns presentes  non teñamps que deixar een herdo  aos que veñan despois de nós.

Do desexo á realidade  é preciso percorrer un bon treito. E neste caso   cremos que foi un excesivo agardar.

                                                       **************************** 

ALGUNHAS NOTAS.- Nos anos 1960 e primeiros da década dos 70  a osiblidade  de facer realidade o REGADÍO DO VAL DE SÁRRIA  parecía un feito tanxible, e mesmo se deu a presenza do Ministro de Agricultura,  e segundo as crónicas de Víctor López Villarabid  aparecen accións e compromiso do Concello, da  Irmandade de Labregos e Gandeiros, autoridades provincias e ministeriais , con manifestacións da realización de anteproxectos para establecer regadio   entre  Sárria e Ronfe. Finalmente  ningunha desas ideas se viu materializada.

                                                     ******************************* 

A PRESA E A CAL DO PEAGO   que pola marxe dereita do  Río Sárria  e en paralelo ao Camiño da Acea de Baixo  á Ribela  servían para regar os  Prados da Ribela , deixaron de ter operatividade , en especila polo feito de  que eses espazos pasaron a   estaren destinado ao cultivo de millo  deixou de ser necesaria a aportación de auga para r ega á manta, e deixou de haber desvío de augas. 

                                                        *****************************  

A PRESA DO PEAGO  ten agora como finalizade a captación de augas para usos familiares e industtiais na vila de Sárria e parroquias do medio rural As augas  son recollidas  na Estación  Elevadora existente na marxe esquerda dende onde son bombeadas  a un punto existente baixo do lugar de San Fiz, na parroquia de Reimóndez , no chmado Prado de Ferreiró, de onde saen as liñas distribuidoras de carácter xeral. Tamén  son bombeadas ao depósito   de perto do Castro de Teilonxe ( parroquia de San Pedro de Froián ) dende onde son distribuida para o núcleo e factoría do Oural e parroquias da contorna.