SEMPRE RÍO SÁRRIA ( 777 )
SEMPRE RÍO SÁRRIA ( 777 )
Xaime Félix López Arias
RÍO SÁRRIA: " RIPA SARRIAE, " "RIVULO SÁRRIA", " FLUMEN SÁRRIA " , "AMNIS SARRIA"
RÍO DA SÁRRIA '
ADICATORIA : Este traballo vai adicado a Luis Macía Vázquez, Víctor López Villarabid, Antonio Peña Villamarín, Xulio Rodríguez González e ao Sr. Cobreros, que nos tempos nos que a ignorancia e a ousadía de persoas descoñecedoras do pouso da historia , pretenderon facer desaparecer o multisecular nome do RÍO SÁRRIA, para sen autoridade ningunha, sen razón, base nin fundamento tratar de impoñer o orónimo dunha das serras nas que se achan as fontes da súa nacencia.
ADRO
O primeiro documento no que aparece nomeado o RÍO SÁRRIA está datado no século VI, cando sinala as estremas entre os Condados suevos sinalando como punto coñecido aquel no que " o río Sárria entra no Neira ".
Mil cincocentos anos despois dese primeiro rexistro tanto o " río da Sárria ( Ripa Sarrie ) " como o " río da Neira" ( Ripa Narie ) seguen a manter os seus nomes ao tempo que deron nome á Terra de Sárria , á Terra da Riba de Neira, e a numerosos lugares e parroquias, que sonan hoxe como en tempos atrás sonaban
SÁRRIA emparenta como hidrónimo cos nomes doutras corrente fluviais: Sar, Sarela, Sariña .... que nos levan a tempos anteriores á entrada dos romanos en Galicia. Ousadía cometen aqueles que na súa ignorancia dan de lado a toda unha ampla documentación escrita, cartografía histórica, tradición ...., este río foi , e será SEMPRE RÍO SÁRRIA.
Ese hidrónimo deulles nome ao longo dos séculos á Terra de Sárria, ao Val de Sárria, á Veiga de Sárria , ao Condado suevo de Sárria, á Vilanova de Sárria- A Pobra de Sárria- Vila de Sárria, ás parroquias de San Cristovo de Río de Sárria ( San Cristovo do Real ), Santa San Martiño de Río de Sárria ( San Martiño do Real ), Santa Mariña de Sárria, San Salvador de Sárria , San Salvador de Vilar de Sárria e San Sadurniño de Sárria ; aos mosteiros de Santo Antoiño de Sárria e Santa María Madalena de Sárria ; á Ponte de Sárria ; ás aldeas de Freituxe de Sárria e Veiga de Sárria ( Reiriz ), ao Alciprestádego de Sárria, ao Arcedianádego de Sárria; ao Condado herditario de Sárria , ao Marquesado de Sárria e a numerosos nomes de institucións e organismos que, en definitiva, foron coñecidos por derivación da deniominació multisecular do río .
A continuación recollemos citas documentais de todos os tempos , nas que de xeito constante figura o RÍO SÁRRIA como nome propio e xeralizado do río que formado inicialmente coas augas de numerosas fontes e reguiros con orixe nos montes da Meda, Albelña e O Iribio, baixan na percura do Río Neira, que vai morrer no Río Miño.
************************************************************************************
( ....... ).- O quinto Condado denomínase Paramense ( de Pàramo ) .- Empeza onde o RÍO SÁRRIA entra no ( río ) Neira e ven a Pena Aguiar e extendese a Castro Pedroso ( riba de Alvaredo ) e ven ao Monte Maside e marcha en direito a Froián , e ven ao Monte Moroso e dende alí A Monte Agudo e vai en dereitura cara Quiroga.
**********************************************************************************
( 785 ).- MOSTEIRO DE SANTO ESTEVO DE CALVOR.- " ...In territorio montis Seri, discurrente rívulo Sarria"....." No territorio do Monte da Meda, discorrente o RÍO DA SÁRRIA" .
..................................................................................................................................................................
.( 11.06.811 ) ( Afonso II )... ( In locum Samanos iuxta fluvium Sarrie , ad baselicam Sancti Iuliani in Dei servitio ).... no lugar de Samos a carón do RÍO DA SÁRRIA , na basilica de San Xulián no servizo de Deus
.....................................................................................................................................................................
( 13.07.853 ) ( Ordoño I )..... " quem dicunt Samanos , ubi monasterium est Sancti Iuliani iuxta fluvium Sarrie,,,,, " que chaman Sarria , onde está o mosteiro de San Xulián, a carón do RÍO DA SÁRRIA
........................................................................................................................................................................
( 17.04.857 ) ( Ordoño II , Mosteiro de Samos ) ,,,,, " Concedimus vobis monasterium, quod est in Samanos circa rivulum Sarrie "..... "Concedémosvos o mosteiro , que está en Samos, perto do RÍO DA SÁRRIA"
.......................................................................................................................................................................
( 25.07.872 ) ( Inventario do Abade Ofilón )..... "Baselica ac monasterium situm est provincia Gallecie, territorio Lausata, circa rivulum Sarrie , discurrente de Eribio vel Monte Serio "..... A basílica e mosteiro que está situado na provincia de Galicia , no territorio de Lousada perto do RÍO DA SÁRRIA , que baixa dende o Iribio e do Monte da Meda.
........................................................................................................................................................................
( 1.04,922 ) ( Ordoño II ) .... " in ripa fluvio Sarrie , ubi sunt baselice fundate vocabulo Sancti Iulian et Sancte Eufemie..." .... na ribeira do RÍO DA SÁRRIA onde están fundadas as basílicas de San Xulián e Santa Eufemia...
........................................................................................................................................................................
( 8,02,931 ) Elarino e Gundilo.- " Sita est in ripa Sarria , monasterio vocabulo Samos"...." Que está sita na ribeira da SARRIA , no Mosteiro de Samos".
....................................................................................................................................................................
( 1.06.933 ) ( Goncina )....." Disnocitur cimiterio Samanos secus rivulu Sarrie subtus monte Serio ".... Coñecido como mosteiro de Samos , xunto do RÍO DA SÁRRIA , o mosteiro do Monte da Meda.
.........................................................................................................................................................................
( 31.08,932 ) ( Ramiro II ).... " quorum baselica sita est provincia Gallecie . ripa fluvio Sarrie , ubi modo dicunt Samanos.... de quen a basílica está situada na provincia de Galicia , na ribeira do RÍO DA SÁRRIA , onde doutro xeito din Samos...
...................................................................................................................................................................
( 31.05.938 ) ( Abade Adelfio de Samos )...." Monasterium situm est provincia Gallecie , territorio Lausata , iuxta rivulum Sarrie discurrente de Eribio vel Monte Sewrio...." mosteiro sito está na provincia de Galicia , a carón do RÍO DA SÁRRIA discorrente do Iribio e do Monte da Meda,
......................................................................................................................................................................
( 19.03.951 ) ( Ordoño III ).- " Baselice site sunt Gallecie iuxta fluvium Sarrie ubi modo dicunta Samanos ".... "as basílicas que están sitas a carón do RÍO DA SÁRRIA , onde doutro xeito din Samos.
.....................................................................................................................................................................
( 17-06. 962 ) ( Sancho O Craso )... " site sunt provincie Galecie iuxta fluvium Sarrie , ubi modo dicunt sisterio Samanos.,,, " na provincia de Galicia , xunto do RÍO DA SÁRRIA , onde doutro xeito din mosteiro de Samos.
....................................................................................................................................................................
( 17.04.970 ).- Xenobreda, "confesa".- ..... " Cuius baselica fundata est ripa rivuli Sarrie vocabulo monasterium Samanos nominatum"......" De que a basílica está fundada na ribeira do RÍO DA SÁRRIA , o nomeado mosteiro chamado Samos".
..................................................................................................................................................................
( 11.03.973 ) ( Menendo Díaz ) ... "Ripa fluvio Sarrie , monasteiro Samanos , ... ad Sanctum Christophorum ripa Sarrie , VI..... in ipsa ripa Sarrie ubi dicunt Villa Nova subtus ecclesie Sancti Iacobi " ... ( Na ribeira do RÍO DA SÁRRIA , o Mosteiro de Samos.... a San Cristovo do Río de Sárria ( do Real ) VI ª ... E na ribeira da SÁRRIA onde din Vila Nova , baixo da igrexa de Santiago ( de Renche ) "
........................................................................................................................................................................
( 25.02,978 ).- Ermexildo e Eldonza.- " In loco predicto Samanos , territorio Gallecie , discurrente rivulo Sarria , sub aula lucense ....."" in valle Sarria .... " No lugar antedito Samos, no territorio de Galicia , discorrente o RÏO DE SÄRRIA, baixo da Aula lucense ,,,"...." no Val de Sárria·
( 11.10.981 ) ( Menendo Menendez ) .... " Monasterium Samanos iuxta fluvium Sarrie sub urbe lucense "......Mosteiro de Samos na beira do RÍO DA SÁRRIA , baixo da urbe lucense,
.............................................................................................................................................................................
( 5.01.982 ) ( Lucito Lucidiz ) ...." Disnocitur territorio Samanos subtus monte Zebruario vel Eribio "..... No territorio de Samos baixo do Monte Cebreiro e do Iribio.
........................................................................................................................................................................
( 30.03.982 ) Félix Citiz ...." Locum situm Samanos discurrente fluvio Sarria , urbis lucense "....." Lugar sito en Samos , discorrente o RÍO DA SÁRRIA , na urbe lucense...·
........................................................................................................................................................................
( 983 ).- Xemeno.- " In quorum honorem fundatum est monasterium Samanos...circa rivulum Sarria "..... " Na honra de que está fundado o Mosteiro de Samos ....perto do RÍO DA Sárria".
( 18.12.983 ).- Quendulfo....."Baselica fundata est ripa rivuli Sarrie vocabulo monasterio Samanos"..." A basílica está fundada na ribeira do RÍO DA SÁRRIA no Mosteiro de Samos"
.........................................................................................................................................................................
( 31.01, post 986 ) ( Adosinda ) ... " Monasterio Samanos, iuxta fluvium Sarrie, suburbio lucense,,," O mosteiro de Samos, a carón do RÍO DA SÁRRIA , baixo da urbe lucense,
.....................................................................................................................................................................
( 26.07.988 ) ( Vermudo II )....." loco predicto monasteiro Samanos , territorio Gallecie , duscurrente rivulo Sarrie..." no lugar chamado mosteiro de Samos, no territorio de Galicia , discorrente o RÍO DA SÁRRIA ........................................................................................................................................................................
( 17.11.989 ) ( Oduario Menéndez )..." Territorio lucense iuxta Fluvium Sarrie vocabulo monasterium Samanos "....No territorio lucense , a carón do RÍO DA SÁRRIA, o mosteiro chamado Samos.
.....................................................................................................................................................................
( 30.07.991 ) .- " Sita est provincia Gallecie iuxta rivulum Sarrie ubi dicunt Samanos"......"... Que esta sita na provincia de Galicia , a carón do RÍO DA SÁRRIA , onde din Samos "
( 16.05.992 ).- Abade Mandino.-...." Cimiterium Samanos iuxta fuluvium Sarrie , sub alpe Eribio" ... " No Mosteiro de Samos , xunto do RÍO DA SÁRRIA, baixo do Iribio".
......................................................................................................................................................................
(25.01.993 ) ( Lucito ).... "Cimiterio iuxta rivulum Sarrie vocabulo loci ipsius Samanos "... O msteiro que está xunto do RÍO DA SÁRRIA chamado este lugar Samos. .....................................................................................................................................................................
( 13.08.993 ) ( Vermudo II )..... " site sunt provincie iuxta fluvium Sarrie , ubi modo dicunt siterio Samanos...", está situados a carón do RÍO DA SÁRRIA, onde doutro xeito din cemiterio de Samos.
.......................................................................................................................................................................
( 14.05.997 ) ( Vermudo II ).... " cuius cimiterium situm circa rivulum Sarrie sub alpe Eribio Samanos muncupato".... cuxo mosteiro , Samos tamén chamado , está perto do RÍO DA SÁRRIA , baixo do Monte Iribio.... No territorio lucense , a carón do río da Sárria , o mosteiro chamado Samos.
*************************************************************************************
( 27.06.1002 ) .- San Breixo de Triacastela.- ( Pexito e Espasando ) "..... Monasterio Samanos , secus Fluvium Sarrie, subtus monte Eribio... per terminum de Río de Sárria " ....... o Mosteiro de Samos, na beira do RÍO DA SÁRRIA, baixo do Monte Iribio... polo termo de Río de Sárria )...
( Río de Sárria era entón o nome que recibía San Cristovo do Real . Samos )
......................................................................................................................................................................
( 22.11.1007 ).- Quindulfo e Gontrode.-..." Territorio Gallecie subtus monte Eribio iuxta fluvium Sarrie sub urbe lucense ,loco predicto Samanos "........... No territorio de Galicia , baixo do Monte Iribio no antedito lugar de Samos , na beira do RÍO DA SÁRRIA , baixo da urbe lucense , no antedito lugar de Samos".
...................................................................................................................................................................
( 25.05.1010 ) .- Xelvira " Deo Vota ".- ... " Quorum baselica sita est hic in Samanos iuxta rivulum Sarrie , provincia Gallecie , sub urbe lucense fundata ..... " . de quen a basílica está aquí en Samos , a carón do RÏO DA SÁRRIA, na provincia de Galicia, fundada baixo da urbe lucense ".
........................................................................................................................................................................
( 9.11.1011 ) Dona Ermesenda Diéguez.- ,,,," In loco nominado qui dicitur Samanos, discurrente rivulo Sarrie"....." No nomeado lugar que é chamado Samos , discorrente o RÍO DA SÁRRIA.
....................................................................................................................................................................
( 18.11.1011 ) ( Abadesa Fernanda ).... " in loco samonensi circa rivulum Sarrie , territorio Gallecie.... " no lugar samonense perto do RÍO DA SÁRRIA , no territorio de Galicia.
........................................................................................................................................................................
( 26.02.1042 ) .- Diego Gutiérrez.- ... " Sub monte Eribio discurrente rivulo Sarria, Samanos nominatum..."....."Baixo do Monte Iribio discorrente o RÍO DA SÁRRIA , ( lugar ) chamado Samos..."
...................................................................................................................................................................
( 16.11. 1020 ) ( Vandilano ).... " In locum Samanos territorio Gallecie circa rivulum Sarrie",,,, No lugar de Samos, no territorio de Galicia, perto do RÍO DA SÁRRIA .
.........................................................................................................................................................................
( 8.05.1028 ).- Vermudo.- " Monasterio Samanos iuxta fluvium Sarrie. sub urbe lucense "..... " Mosteiro de Samos xunto do RÏO DA SÄRRIA, baixo da urbe lucense".
( 5.05.1030 ) .- Gontroda ...." Cimiterio Samanos . iuxta fluvium Sarrie , subtus alpe Eribio...".... " Mosteiro de Samos. xunto do RÍO DA SÁRRIA, baixo do Monte Iribio..."
....................................................................................................................................................................
( 26.02.1042 ) Diego Gutiérrez.- " Sub monte Eribio discurrente rivulo Sarria, Samanos nominatum"... " Baixo do Monte Iribio discorrente o RÍO DA SÁRRIA, ( lugar ) chamado Samos.
( 28.12.1045 ) Félix Citiz.- ".... Ripa Sarrie fluvio monasterio Samanos "......" Na ribeira do RÍO DA SÁRRIA, no Mosteiro de Samos".
....................................................................................................................................................................
( 1038-1057 ) ( Nun inventario ) ..." Fruitux de Sarria ".... " presit mulirem in Sarria " ,,,, ( Freituxe de Sárria..... tomou muller en Sárria "
( Este Freituxe de Sárria, beira do río da Sárria para distinguilo do Freituxe de Lemos.
.......................................................................................................................................................................
( 28.10.1050 ) Pedro Gutiérrez.- .... " Territorio Gallecie , ripa rivulo Sarria .."......" No territorio de Galicia, na ribeira do RÍO DA SÁRRIA".
...................................................................................................................................................................
( 14.10.1053 ) .- Demarcación de Triacastela.- ( Munio Iustiz )....." Ripa Fluvii Sarrie , Cimiterio Samanos , sub Alpe Eribio...per terminos de Lauzarela, per terminos de Sarria, per terminos de monte Serio , per terminos de Navia "... Na ribeira do RÍO DA SÁRRIA, o Mosteiro de Samos , baixo do Monte Iribio .....Polos termos de Louzarela , pola estrema de Sárria , pola estrema do Monte da Meda e polos termos de Navia )
..................................................................................................................................................................
( 15.05, 1054 ).- Nepociano.- " Ripa fluvio Sarrie sub alpe Eribio cimiterio Samanos...". na ribeira do río da Sárria, baixo do monte Iribio , no mosteiro de Samos...
.....................................................................................................................................................................
( 22.04.1057 ).- Rodrigo Faniz.- "...Ripa fluvio Sarrie sub alpe Eribio cimiterio Samanos.... " per termino Sarrie "......." Na ribeira do río de Sárria, baixo do Monte Iribio, no Mosteiro de Samos..... Na ribeira do RÏO DA SÄRRIA ".
..........................................................................................................................................................................
( cara 1058 ) ( Voto de Santiago )...." Sancto Martino de Sarria "..... ( San Martiño do Real )
...................................................................................................................................................................
( 27.02. 1064 ) ( Mariña "..... cimiterio Samanos secus rivulo Sarrie, subtus mos Eribio...." ......cemiterio de Samos perto do río da SÁRRIA , baixo do Monte Iribio.
................................................................................................................................................................
( 30.12,1064 ) Rodrigo Quintilaz,- ...." Territorio Gallecie , discurrente rivulo Sarria sub alpe Eribio , sisterio Samanos..."......." No territorio de Galicia , discorrente o RÍO DA SÁRRIA , baixo do Monte Iribio, no Mosteiro de Samos ".
...................................................................................................................................................................
( 28.01.1069 ) Piniolo Bermúdez.-,..." Baselica fundata est dignoscitur ripa Sarria fluvio , monasterio Samanos"........" Coñecido é que a basílica está fundada na ribeira do RÍO DA SÁRRIA , no Mosteiro de Samos"
....................................................................................................................................................................
( 24.07.1070 ) Rodrigo Quintilaz.-.... " Domus fundata est territorio Gallecie, subtus monte Eribio , discurrente rivulo Sarria , locus qui dicitur Samanos."......" Casa que está fundada no territorio de Galicia , baixo do monte Iribio , discorrente o RÍO DA SÁRRIA , no lugar que dito é Samos,"
...................................................................................................................................................................
( 25.02.1072 ).- Conde Vermudo Vermúdez.- .... " Territorio Gallecie secus fluvium Sarrie sub alpe Eribio locum Samanos nuncupatum..."......No territorio de Galicia xuntoi do río da SÁRRIA , baixo do Monte Iiribio, chamado lugar de Samos ,
......................................................................................................................................................................
( 9,07,1074 ).- Xelvira Ordóñez.- .... " In urbe Gallecia , iuxta flumen Sarrie, vocabulo Samos",..." Na urbe de Galicia , xunto do RÍO DA SÁRRIA , ( no lugar ) chamado Samos",
.......................................................................................................................................................................
( 3.10.1076 ) Gontrode.- " Quorum baselica ex antiquo fundata esse dinoscitur ripa fluvio Sarrie..."
....." De quen a basilica de antigo cousa coñecida é na ribeira do RÍO DA SÁRRIA".
( 1080 ).- Paio Velasco.- ...." Cimiterio Samanos secus fluvium Sarrie , subtus alpe Eribio..."...." No Mosteiro de Samos na beira do RÍO DA SÁRRIA, baixo do Monte do Iribio"
( 24.03.1080 ) Vilarce, baixo do Monte da Albela-Triacastela ( Onega Vermudez )..." Villam quam dicunt Villarci ,territorio Sarrie, loco predicto Triacastella ".... A vila que din Vilarce , no territorio de Sarria, no lugar antedito, Triacastela ).
( 18.01.1084 ).- Onega Vermúdez.- ... " Quorum baselica sita est territorio Gallecie , sub alpe Eribio , iuxta rivulum Sarrie , locum dictum Samanos... "...." De quen a basílica está sita no territorio de Galicia, baixo do Monte Iribio , xunto do RÍO DA SÁRRIA,lugar chamado Samos....."
..................................................................................................................................................................
( 20,11.1086 ).- Osorio Citiz.-...." Quorum baselica sita est in territorio Gallecie , ripa fluvio Sarrie , sub aple Eribio.."......" De quen a baílica sita está no territorio de Galicia, na ribeira do RÍO DA SÁRRIA, baixo do Monte Iribiio".
......................................................................................................................................................................
( 19.03.1098 ).- Pedro García.- ..." Quorum baselica fundata est iuxta rivulum Sarrie , sub alpe Eribio . monasterium Samanos..."....." De quen a basílica está fundada xunto do RÍO DS SÁRRIA, baixo do Monte Iribio , no Mosteiro de Samos·.
( 29.06.1098 ).- Paio Odoario .-....." Territorio Gallecie , secus Fluvium Sarrie , sub alpe Eribio , arcisterium Samanos...." ......" No territorio de Galicia , á beira do RÍO DA SÁRRIA , baixo do Monte do Iribio, o Mosteiro de Samos".
( sen data ) " De rio de Sarria...de Sancto Martino de Sarria "..... ( De San Cristovo do Real... de San Martiño de Sárria ).
.................................................................................................................................................................
( sen data ) ( Suniemiro ) " Sancti Iacobi Apostoli in villa quam vocitant Ponpeani , territorio Gallecie . sub alpe Eribio , secus flumen Sarrie ..... etin omni circuitu per litora Sarrie ".....( Santiago Apóstolo na vila que chaman Pompeán , no territorio de Galicia, baixo do Monte Iribio , xunto do RÍO DA SÁRRIA ..... e en todo o circundo, pola ribeira da Sárria )
....................................................................................................................................................................
( sen data ).... " Vendo duo molendina sub uno tecto in fluvio de rio Sarrie quae stant inter praedictum fluvium de Sarria et carrile quod venit de Pena Partita quorum sesigam et plazam Concilium de Triacastella mihi dedit...."............ " Vendo duas sesigas muiñeiras baixo dun so teito en San Cristovo do Real entre o dito RÍO DA SÁRRIA e a carreira que ven de Pena Partida cuxas sesigas e praza deumas o Concello de Triacastela",
***********************************************************************************
( 24.04.1100 ) ( Paio, Sancho e Diego ) .... " In territorio Sarrie , prope Samanos, subtus monte Eribio , discurrente rivulo Sarrie , sub signum Sancte Marie de Laurario , villam que vocitanr Ragefredi ....per terminos de Sarria, et figit se usque in Regefrei"... ( Na ribeira do RÍO DE SÁRRIA , perto de Samos, baixo do Monte Iribio, discurrente o río da Sárria....polos termos e vai rematar en Roxofrei )
........................................................................................................................................................................
( 31.05,1112 ).- Raíña dona Urraca,....." Territorio Gallecie, discurrente fluvio Sarria"......" No territorio de Galicia, discorrente o RÏO DA SÁRRIA"
...................................................................................................................................................................
( 15.06.1125 ) ( Abade Pedro Froilaz de Samos )....." territorio Gallecie, ripa rivulo Sarrie".... no territorio de Galicia , na ribeira do río da Sárria,
..................................................................................................................................................................
( 4.09.1175 ) ( Papa Alexandre III ).... " In rivo de Sarria eclesiam Sancto Christophori, Eclesiam Sancti Iacobi de Rainche , eclesiam Sancti Martini "..... ex alia parte rivi...." ( no río da Sarria a igrexa de San Cristovo, igrexa de Santiago de Renche... da outra parte do río).
( 28.01.1195 ) ( Bispo don Martiño de Braga)... " San Christophori de Riu de Sarria,,,,Sancti Martini de Sarria "..... ( San Cristobo do Real.... San Martiño de Sárria "
**************************************************************************************
( Século XVIII ) ( Manuscrito con documentos do Mosteiro de Samos ) Páxina introdutoria dun resumo da historia do cenobio )....· Foi fundado o Mosteiro de San Xulián de Samos , no termo de Sarria , na ribeira do RÍO SÁRRIA, no ano 759 polo rei Don Froila , que en latin se chama Froilanus ALII
.........................................................................................................................................................................
( Crónica do Reino de Galicia.( 1736 ) Xoán Manuel de la Huerta.
..." A segunda é que din que o Mosteiro está fundado a carón do RÍO SÁRRIA, e noutros privilexios din que está a carón do río Samanos, e un e outro é certo, porque o río non pasa antes por Sárria . e así ten ambos dous nomes..."* (
* 1798 )( Historia da Santa Igrexa de Lugo. s. XI a XVII ).- Manuel Risco.
" O nome do pobo e do RÍO SÁRRIA lese moi repetido nos monnentos antigos do Bispado de Lugo. O pobo foi dende tempos remotos un dos principais da Diocese, e polo tanto foi xa tiduado de antigo de Condado".
***********************************************************************************
( 1753, Catastro Marqués de la Ensenada ).- Nas estremas parroquiais : Castelo dos Infantes : Porto de Carrís sito no RÍO DA SÁRRIA.- O Fontao : Ao Caneiro da Ribela no RÍO DA SÁRRIA .- Vilar de Sárria : "Presa dos Cascallos no RÍO DA SÁRRIA. Requeixo : Presa dos Escallos sita no RÍO DA SÁRRIA. Betote : Presa de Casanova que se acha no RÍO DA SÁRRIA.- Santiago da Veiga : até entrar no RÏO DA SÄRRIA... o sitio da Veiga no que entra no RÍO DA SARRIA
PADRE MARTÍN SARMIENTO.- " Obra de 600 pregos de historia natural e de todo xénero de estudos. Volume 2º."..... O RÍO SÁRRIA é o que abonda das ditas troitabicais exame e iondividual desa t .Será razón que un curisos fixese exame desa dita grande tgroita bical e doutra troita bical pequeniña".
*************************************************************************************
( 1827, Diccionario Miñano ).- Diccionario Xeográfico Estatístico de España e Portugal . Sebastián de Miñano, Tomo VIII, Madrid..
SÁRRIA.- .... " en donda pendente dunha cuiña que remata no RÍO SÁRRIA, e cinguea polo Oeste outro arroxo considerable que vai mesturar as súas augas ao SÁRRIA..... Muiños dous no SÁRRIA.. "
O PÀRAMO.- " Páramo en Galicia que yan en onor de SÁRRIA, como departe en Riva de Neira " ( documento do ano 1255 )..... " o SÁRRIA que o baña nunha curta extensión,,"
SAMOS.-.... Ríos: O principal é o SÁRRIA , formado por distintas correntes que baixan desde os montes da Meda , A Albela e Serra do Iribio e que, unha vez reunidas, cruza o concello por San Cristovo do Real, Renche , San Martiño do Real , Samos e Castroncán , entrando despois en termos de Sárria para se unir ao Neira na Pobra de San Xiao".... " Afluente do Sárria é o Samos que baixa de Norleste a Suroeste desaugando aquel perto de Estraxiz...."
************************************************************************************
( 1835 ).- Guillerme Schulz . " Descriición geognósica do Reino de Galicia",-...." A parte superior do Miño cos afluentes Chamoso, Tórdea , Neira e SÁRRIA con outros moitos menores...."... " O Val do Río Neira separado do Val de Sárria por unha lomba baixa e de terreo mol , mentres o Neira se interna entre penas de granito e segue o seu curso illado aínda por espazo de dúas légoas antes de se reunir co SÁRRIA.
**************************************************************************************
( Diario de Santiago, 30.11.1848 ) A estrada de Nadela a Valdeorras.-" Estrada de Valdeorras.- Construción dos treitos 4º e 5º da estrada de Lugo a Quiroga, que corrresponde ao espazo que media de A Pobra de San Xiao até a saída do Monte do Conde, cunha ponte riba doi RÍO SÁRRIA."
***********************************************************************************
( 1845, DICCIONARIO MADOZ.- Diccionario Xeográfico Estatístico
Citas referidas ao RÍO SÁRRIA.- Ríos no Partido de Liugo. " así como o Neira que enriquecido coas augas do Tordia , Armeá e SÁRRIA corre polo Sur de Cerdeda,,,," RÍO SÁRRIA: " ,,,Ao paso que o SÁRRIA recorre o centro do territorio , este río nace de de varios arroxos e vertentes dos montes da Meda , Albeñla e Serra do Iribio , que reunidos pasan polo Norte de San Cristovo do Real , Santiago de Renche e San Martiño do Real , coninuando o seu curso polo Sur de Samos e de Leste a Oeste até o termo de Castroncán ; dende aquí cambean a Norte e circundando a Lier por Norte , Leste e Oeste baixan ao Suroeste , e por entre Frollais e Fafián diríxense a Norte na percura da PONTE DE SÁRRIA por entremedias de Farbán e O Fontao , e deixando á esqiuerda a capital do partido marchan arrodeando a Santiago da Veiga , e seguen a Norleste até San Pedro de Ronfe que deixan á dereita ; finalmente o SÁRRIA pasando entremedias de Vilafiz e Viance vai a se xuntar co Neira , despois de pasar a PONTE DE SAN XIAO DA POBRA , cuxa freguesía qiueda á dereita ; no seu curso enádenselle diversos regueiros , porén o único notable é o que baixando de Froián e A Chanca pasa ao Oeste de Sárria e úneselle un pouco máis abaixo da PONTE DE VILAR ( hoxe A Ponte Vella ) e no termo de Requeixo".
Santa María da Vilavella ( Triacastela ): " báñano varios regueiros que corren a darlle orixe ao SÁRRIA·
Samos : ... " situado ás marxes do RÍO SÁRRIA..... Polo Norte e con ditrección de Leste a Oeste corre o citado SÁRRIA.
Santa Xertrude de Samos.- .... " situada á dereita do RÍO SÁRRIA . Báñao o SÁRRIA riba do que ten dúas pontes".
Sárria.-..." pero disfruta de fermosas cuiñas e cizoos vales regados por infindos regueiriños que levan as súas augas ao Sárria, que corre polo centro do dito distrito..."
San Salvador de Vilar de Sárria.-- ..,,," situada á esquerda do RÍO SÁRRIA "--
San Vicenzo de Toldaos.- ..." e báñao un regueiro que baixando da Meda e correndo de Leste a Oeste pasa por Ferreiros e desauga no SÁRRIA fronte a Santiago da Veiga.
Santa Mariña de Rubín .- " ....... e polo Sur Corvelle , de cuxo termo baixa un regueiro que corre a se xuntar co SÁRRIA que pasa polo Oeste desta parroquia...."
San Xulián da Veiga.- ".... situada á dereita do RÍO SÁRRIA..."
Santiago da Veiga,....." situada á esquerda do RÍO SÁRRIA que a curcunda por Norte, Leste e Sur..."
Santa María de Vilambrán,.. ....." sobre a marxe dereita do SÁRRIA.... Sur, Lousadela, interñposto o SÁRRIA",
Santa María de Vilar.-..... " o termo estrema polo Norte co RÍO SÁRRIA "...
San Miguel de Vilapedre..- " Leste , río Sarria...."
Santa María de Vilafiz. .... " situada á esquerda do Río Sárria ...O termo estrema a Leste Viance e RÍO SÁRRIA...".
***********************************************************************************
( 28.11.1848 ,BOP de Ourense ).- A PONTE DA POBRA DE SAN XIAO.-.. Proxecto e orzamento dos treitos 4º e 5º da estrada de Lugo a Quiroga , que compreende o espazo que ,media dende a Pobra de San Xiao até a saída do Monte do Conde , cunha ponte riba do RÍO SÁRRIA.
( 16.04.1866 ) Cartas de Soto Freire a Manuel Murguía.- Esquecíame de advertirlle que na descrición do país onde di " Miño" paréceme que debe decir " Sárria ", pois é este río ( RÏO SÄRRIA ) o que atravesa o val deste nome , e por onde nós pasamos. Vexa Vostede Madoz , Sárria Partido Xudicial.
*************************************************************************************
( 1867 ) Ríos de Galicia. Xosé R. Rubial.-Terceira Categoría : O SÁRRIA é da mesma categoría.
*************************************************************************************
( La Ilustración Gallega y Asturiana, 03, 1879 ) . A Ponte Ribeira perde o seu arco grande.-" Acaba de se producir o afundimento da ponte de pedra , sita riba do RÍO SÁRRIA, no camiño que conduce desta vila a Samos e O Courel e no antigo camiño real de frecuente trránsito que enlaza a Santiago e pobos intermedios co Bierzo e Castela, cortando vastas relacións comerciais.
Con este motivo cremos ser deber noso chmar a atención da Deputación provincial , para que habilite de xeito provisorio a citada pomte de pedra rina do RÍO SÁRRIA, un de cuxos arcos centrais se afundiu, mandando aseguralo antes de que caian os restantes e dispoña o seu reparo defintivo polos inmensos intereses que mancan e vastas e etensas relacións a que afecta, amosando así o esforzo posible de todos para combatiren tan sensibles calamidades e remediar a miseria pública deste país.
************************************************************************************
( La Ilustración Gallego Asturiana, 08.10.1880 ).- A liña ferroviaria entre A Pobra de San Xiao e Sárria.- " A liña ferroviaria bordea constantemente as marxes do RÍO SÁRRIA entremedias de pradeiras dese inefable verdor que só pinta a natureza e baixo da vizosa ramaxe de amieiros e castiñeiros que preestan amenidade aos seus abertos vales, poboados de multitude de aldeas , e atravesa o dito río en tres puntos por sólidas e elegantes pontes de 30 metros de luz con treitos de ferro".
*************************************************************************************
( 1883 ) .- Ricardo Becerra de Bengoaga. " De Palencia á Coruña".- " A Praza de Vista-Alegre , entre novas edificacións . o parador e os fermosos hortos nas ribeiras do SÁRRIA".
**************************************************************************************
( El Lucense, 17.08.1887 ) Arranxo da Ponte entre A Pobra de San Xiao-Agreimonde.-" Subhasta obras de reparación da ponte sobre o RÍO SÁRRIA , na estrada de Nadela a Quiroga, cun orzamento é de 61.274,48 pesetas.
***********************************************************************************
( 1891 ) Xeografía Descritiva. Anxo Rubido.-SARRIA.- Fermoso val , fecundado polo río do mesmo nome.
************************************************************************************
( El Lucense, 17.08.1891 ) Aproveitamento de augas na Veiga de Sárria ).-Admisión de reclamacións contra o aproveitamento de augas do RÍO SÁRRIA que intenta D. Nemesio Cobreros Cuevillas en nome de D. Galindo Ferreiro Castro e outros para regar 8 hectáreas e 19 áreas de terreo.
************************************************************************************
( El Correo de Lugo, 16.07.1900 ) Forte treboada.-" Por causa dunha forte treboada de auga que descargou na tarde do día 11 entre as vilas de Sárria e Samos , alcanzou o RÍO SÁRRIA unha chea de 2 e máis metros, por riba do nivel ordinario, vedose cruzar por el enormes vigas e madeira procedentes cecais de varias pontes que arrastrou a corrente, ao tempo que baixaban algúns porcos, ovellas e colmeas.
*************************************************************************************
( El Ideal Gallego, 25.07.1900 ) Voda en Samos.-" Despois das 10 da mañá, trasladáronse a pé tódalas persoas referidas ao inmediato pobo da Ferraría situado beira do RÍO SÁRRIA. . Nun muiño fsriñeiro do Sr. Zaera, algún dos convidados adicouse á pesaca de troitas ,que máis tarde foron disfrutadas polos que ali se achaban.
********************************************************************************
( El Norte de Galicia, 4.06.1901, Expropiacións para a nova ponte da Pobra de San Xiao-Agreimonde Expropiación de fincas para facer a ponte nova riba do RÍO SÁRRIA entre a Pobra de San Xiao ( Láncara ) e Agreimode ( O Páramo ).
**************************************************************************************
( El Norte de Galicia, 1.08.1903 ).- Aproveitamento de augas na Presa do Caneiro ( Vilar de Sárria )
· Víctor Castro López autorización para cambiar o aproveitamento dunha presa e servirse de 400 litros por segundo do RÍO SÁRRIA no Caneiro ou Arca de Saco en San Salvador de Vilar de Sárria , para forza motriz destinada á súa fábrica de chocolate.
*************************************************************************************
( El Norte de Lugo, 24.04.1906 ) A Presa da Acea en Moscán ( O Páramo )
Pleito pola apertura dun boquete na presa de Moreira ( A Acea en Moscán ) no RÍO SÁRRIA , para poñer unha roda de afiar.
**************************************************************************************
( EL NORTE DE GALICIA, 27.06. 1906 ) Proxecto para producir electricidade nas Aceas do Conde ( Fafián ).
Solicitude de D. Vicenzo Quiroga Vázquez do aproveitamento de 1.000 litros de auga por segundo procedentes do RÍO SÁRRIA, con destino a forza matriz transformable en enerxía eléctrica, derivados da Presa das Aceas do Conde , na parroquia de Fafián.
***********************************************************************************
( La Idea Moderna, 12.02.1908 ) Pleito por unha presa no RÍO SÁRRIA
" Pleito interposto por Aurelia Sampedro Sánchez, contra a Real Orde do Ministerio de Fomento de 4 de outubro de 1907 , sentenza recaída no expediente da presa denominada de Perros ( Calvor ) , no RÍO SÁRRIA.
*************************************************************************************
( GACETA DE MADRID, 9.02.1908 ).- PRESA DE PERROS.- Dona Aurelñia Sampedro Sánchez, contra a Real Orde expedida polo Ministerio de Fomento en 4 de outubro de 1907 , resolvendio no expediente da Presa de Perros, riba do RÍO SÁRRIA, parroquia de Santo Estevo de Calvor.
*************************************************************************************
( El Norte de Galicia, 9.07.1908 ) Emilio Tapia.- Unha viaxe de Sárria a Samos.
En menos de unha hora fíxose o recorrido por unha estrada bordeada de carballeiras e soutos, nun val que a cada monento se estreita e embelécese máis , cruzando tres veces o RÍO SÁRRIA , en paisaxes encantadas até a vila famosa polo Mosteiro, polos biscoitos e as rosquiñas , que se espalla ao pè da Abadía , con indiscutible creación dela.
***********************************************************************************
( El Norte de Galicia, 15.07.1909 ). Ricardo Núñez Rodríguez. Necesidade dunha ponte entre os Concellos de Láncara e Sárria ( A Ponte da Reza )
... Ao quilómetro 402,800 hai camiños hábiles dende Lánacara e dende o RÍO SÁRRIA onde os dous distritos haberían de facer unha ponte para estrada....
************************************************************************************
( El Norte de Galicia, 27.09.1909 ) .- Mn. Betoni Gosb..- Crónicas Galaicas. Teiguín.
Fermosa por riba de toda poderación é a situación topográfica do pobo de Teiguín, distante dous quilómetros somente da Vila e Mosteiro de Samos, Situado nun vizoos e fermoso val cruzado por unha ampla e ben coidada estrada e regado polo manso e pacífico RÍO SÁRRIA, é, Teiguín un deses pobos que tanto embelecen á nosa Galicia, que a a fan ser unha das rexións máis privilexiadas polos seus encantos e belezas naturais.
************************************************************************************
( La Idea Moderna, 11.11.1909 ) Aprioveitamento para producir electricidade.
"Expediente promovido por don Víctor Castro López para cambiar o aproveitamento e augas e derivar 400 litros por segundo, no RÍO SÁRRIA, con destino a forza motriz para a súa fábrica de chocolate.
*************************************************************************************
( El Norte de Galicia, 31.12.1909 ) Ricardo Núñez Rodríguez. A grande chea de 1909.
Despois da riada,. " Como parecía que a estrada que se dirixe a Sárria estaba aínda sen estar coberta polas augas na Pobra , nos nosos cabalos , entre eles o enxeneiro E. Keltoi , segúimola e deixándoa despois tivemos á vista ao RÍO SÁRRIA en toda a lonxitude até a vila do seu nome. ... As pontes non abondaron para tragar a masa liquida".
/***********************************************************************************
( El Norte de Galicia, 29.11.1911 ) Proxecto de camiño ( O Páramo )
Apertura dun camiño da parroquia de Moscán a Agreimonde pola beira do RÍO SÁRRIA , aproximadamente de un quilómetro.
***********************************************************************************
( El Norte de Galicia, 3.09.1912 ) Xuizo de Faltas. ( Sárria )
O Xulgado cita Xesús Barrio López para que compareza como denunciado por tirar varios cartuchos de dinamita no RÍO SÁRRIA, para coller peixes.
***********************************************************************************
( El Norte de Galicia, 11,11,1912 ).- Ponte da Reza ( Oleiros-Celtigos )
Petición de aprobación de reconstrucción da Ponte da Reza riba do RÍO SÁRRIA subvencionada pola Deputación Provincial ( 4.051,24 pesetas )
************************************************************************************
( El Ideal Gallego, 5.10.1921 ).- A Vila de Samos.
A 30 quilómetros de Lugo e a 10 de Sárria, áchase a vila de Samos, na beuira do RÍO SÁRRIA en lugar montuso de fermosas perspectivas.
************************************************************************************
( El Ideal Gallego, 11.09.1924 ).- RIBEIRAS DO RÍO SÁRRIA.- Riba das marxes deste fermoso río está situada a pintoresca vila de Sárria, unha das máis notables é a provincia de Lugo.... O RÍO SÁRRIA que se forma cobdal de varios arroxos que baixan dos montes da Meda, A Albalea e Serra do Iribio percorre e fertiliza un dos vales máis fermosos de Galicia.
************************************************************************************
( La Provincia, 25.03.1925 ) Proxecto de camiños veciñais en Sárria
" Da Escola de Santiago da Veiga ,pola Ponte da Veiga , riba do RÍO SÁRRIA, a Fonteabuín.,
" Camiño dende perto da Ponte de Frolláis , riba do RÍO SÁRRIA até A Aguiada.
************************************************************************************
( El Eco de Galicia, 10.01.1926 ) As mámoas de Arxevide-
Comisión para estudar e descubrir as mámoas que existen na parroquia de Cesár. no punto coñecido por As Medorras, perto do RÍO SÁRRIA".
***********************************************************************************
( La Provincia , 30.06.1926 ) .- Pesca ilegal.
Detención dun pescantín que collía anguías con cinco nasas en tempo de veda , no RÍO SÁRRIA en Agreimonde ( Vilafiz- O Páramo ).
*************************************************************************************
( La Provincia, , 10.09.1926 ) Accidente.
Accidente na Ponte Vella que pasa riba do RÍO SÁRRIA.
************************************************************************************
( La Provincia, 28.06.1927 ).- Pesca ilegal.
Atestado seguido na contra de Serafín López , sorprendido pescando con veneno no RÍO SÁRRIA.
*************************************************************************************
( La Provincia, 3.11.1927 ).- Aproveitamentos para muiños en Ronfe e Vilapedre.
Solicitude de aproveitamento de auga en Ronfe ( 500 litos / segundo ) no RÍO SÁRRIA, para forza motriz, presentada por Xosé Pérez López.
Cándido López López, de San Miguel de Vilapedre , solicita 388 litros / segundo e 30 en estiaxe para un muiño unha , pesqueira e produción de enerxía eléctrica.
**************************************************************************************
( El Ideal Gallego, 25.07.1930 ) Loa á paisaxe sarriá,
"A progresiva Sárria,,, Esmalta coa súa corrente de prata tan belisima paisaxe o RÍO SÁRRIA, que rega e fertiliza o val do seu nome..."
**********************************************************************************
( El Ideal Gallego, 24.06.1933 ). O Mosteiro de Samos.
" Os amantes do campo.- ... En paraxe silandeira e moi pintoresca perto do RÍO SÁRRIA alza a súa inmemsa mole un dos Mosteiros máis antigos que existen en Galicia, correspondente á Orde Bieita : o de Samos".
*********************************************************************************
( La Gaceta de Teruel, 1.06.1934 ) Luis Estremera: " Unha visita ao Mosteiro de Samos"
............." Levántase o grandioso mosteiro de San Xulián de Samos pertencente aos monxes da Orde de San Bieito . O RÍO SÁRRIA , que bica un dos costados do edificio , non reborda como outros que pola súa grande opulencia teñen sobrado cabdal que repartir n nin avanza tumultuosos e fero a causa da súa excesiva vitalidade como nun desprendemento xeneroso ao que non se lle concede importancia e unhas veces parécenos que canta., mais con voz apagada , feble e queixumento , como sentindo saudade do pulo dos verdadeiramente cabdaloso; e en outras ocasións figúrasenos que chora, cando as nubes ocultan o rutilante sol que se nos outorga como o máis espléndido agasallo e hai momentos nos que nos parece que reza cando despois de lle dar o abrazo ao mosteiro , vanse alonxando as súas augas rumorosas coma se recitaran un rosario de oración..."
************************************************************************************
( BOP de Lugo, 29.04.1936 ) Autorización a Xosé López Capón para refacer un muro na marxe esquerda do RÍO SÁRRIA.
( BOP de Lugo, 30.04.1936 ) Aproveitamento de augas no Páramo.- Solicitude de aproveitamento de augas do RÍO DE SÁRRIA por Xulio Moreiras.
( El Ideal Gallego. 23.07.1937 ).- A Ponte da Reza ( Céltigos-Oleiros )
Recepción definitiva das obras da Ponte da Reza riba do RÍO SÁRRIA.
************************************************************************************
( El Progreso, 31.12.1940 ) " Notas soltas de tempos vellos ". Francisco Vázquez Saco.
.,., Se en plena Idade Media non alcanzou a sona e a importancia da fanmosa ribeira sagrada do Sil, hai que afirmar porén que as augas do RÍO SÁRRIA uniran os seus marmurias á salmodia severa dos monxes que poboaban un bon número de mosteiros edificados neste anaco de terra privilexiada.
************************************************************************************
( El Español, 27.11.1943 ) A Real Abadía de Samos . J.P. Rodríguez ( =-S.B.)
" Polo mediodía rebordeao , lambendo por abaixo, un arroxiño colmado de troitas , aprendiz de RÍO SÁRRIA ; e a Norte e Oriente abrázao a alta fita dun ramal da estrada de Sárria á xeral de Castela por Pedrafita do Cebreiro. Sárria , estación de FFCC queda 13 quilómetod a NO e a 43 quilómettros Norte a capital de Lugo.
( El Progreso, 01.1946 ).- Casas na vila de Samos.- Entre as varias casas situados na beira do RÏO SÄRRIA tan só unha unha é coñecida como a " Casa do Río" ( Frei Plácido Arias ).
**********************************************************************************+*
( La Noche, 7.06.1950 ) Balneario de Céltigos.
".. Por esta Veiga , situada entre as estribacións dos montes Meda, Iribio e Pico do Páramo , serpea o RÍO SÁRRIA o seu curso pintoresco cara o Neira e o Miño constituindo unha paisaxe de bucólico engaiolamento.
************************************************************************************
( El Progreso, 26.08.1955 ).- O RÍO SÁRRIA co seu cabdal constitúe para nós "as deleicias de Capua" ofrecéndonos diariamente ao longo das súas vizosas marxes un refrescante acubillo. Lamemtamos non poder decir o mesmo do seu desafortinado irán, o río Celeiro, ao que a prol da industrialización o destino prestoulle un suxo papel.
************************************************************************************
( El Progreso, 23.06.1954 ).- Dende as Ramblas.- " Veralo serpeando polo RÍO SÁRRIA cuxas augas , con insinuante balbordo apreixan un anaco de terra , " A Illa", de raro sabor , unida ao resto do parque polos graciosos broches de dúas rústicas pontes baixo dos que as ninfas peitean os seus cabelos formados de raios de sol que a fronda peneira . A paz e o sosego dos seus brazos apreixarante como unha tentación na que caeredes unha e outra vez " ( Saavedra)
*******************************************************************************
( El Progreso, 24.06.1956 ).- Fala Henrique Chao Espiña.- " Montaña. Val. Río . Pinceladas de Sárria.
***********************************************************************************
( El Progreso, 30.04.1958 ) . Perda dunha carteira. Aviso.-Perdida unha carteira pola ribeira do RÍO DE SÁRRIA dende a Ponte de Frollais á de Samos.
**********************************************************************************
( La Región, 29.07.1958 ) .- Un afogado no RÍO SÁRRIA.- Cando Henrique Prado López se bañaba no RÍO SÁRRIA afogou. Non sabía nadar.
( Pueblo, 29.07.1958 ).- No RÍO SÁRRIA ( Lugo ) un afogado.
( Diario de Burgos, 29.07.1958 ).- Un afogado no RÍO SÁRRIA,
( Diario Palentino, 30.07.1958 .- Un afogado no RÍO SÁRRIA,
( El Español, 9.11.1958 ) Sárria unha manchea verde baixo do ceo grisento de Lugo. María do Carme Parada." Os visitantes cotiáns construiron hoteliños nas beiras dos río e mesmo hai algúns en insuas do RÍO SÁRRIA onde se levantou entre a Natureza e entre ela vive".
*************************************************************************************
( El Progreso, 28.08.1959 ) Grande riada .-A tormenta presentouse acompañada de forte aparato eléctrico e abondosa choiva que en poucos momentos fixo rebordar o RÍO SÁRRIA que ao paso pola vila do seu mesmo nome presentaba un fantástico aspecto chamando poderosamente a atención da veciñanza que se achegou en grande número á zona da ponte que hai no final da vila.
************************************************************************************
( El Pueblo Gallego, 29.08.1959 ) Unha chea histórica do RÍO SÁRRIA.Un neno resulta arrastrado pola corrente até o RÍO SÁRRIA onde afogou , Trattabase de Xosé Luis López ( 5 anos )..... " Cando pasamos por Sárria o río presentaba 3 metros e medio por riba do seu nivel e 30 metros de largura supeiro á normal.
*************************************************************************************
( El Progreso, 8.11.1959 ) Nova para pescantíns.-Solta de 20.000 alevíns de troita no treito do RÍO SÁRRIA entre a parroquia de Moscán e A Pobra de San Xiao.
***********************************************************************************
( El Pueblo Gallego, 11.03.1960 ) Couto de Pesca. Rivera Manso.-Couto de Samos , no RÍO SÁRRIA.
***********************************************************************************
( La Noche, 2.04.1960 ).- Sárria,."O termo municipal na súa maior parte está encadrado no Val do RÍO SÁRRIA . Os ríos SÁRRIA e Loio ... teñen unha grande riqueza troiteira .... Actualmente forman coutos nos ríos Neira e SÁRRIA.
************************************************************************************
( LVCVS, 7.08.1960 ).- ,ANTONIO PEÑA VILLAMARÍN.- " Dous pequenos ríos, o SÁRRIA e o Celeiro, penetran medoñentos por dúas estreituras físicas : As Aceas e A Veiga ( * de Arriba ) . A eles débelle o Val de Sárria a súa frondosidade e o seu valor cromático. O Sárria, con maior cabdal é máis formal e serio . Nos seus primerios pasos despénase bullangueiro dende Triacastela por Pena Partida. Nas súas torrenteiras de dondos descensos críanse as máis aprezadas troitas ; en Samos, impresionado pola mole do Mosteiro remansa e lambe os seus pés, failles aos Monxes ofrenda dos seus mellores peixes e sen forzas despois de esgotalas facendo xirar as rodas de tantos muiños..... A maior parte do termo municipal ( * de Sárria ) pertence á bacía do RÍO SÁRRIA "
*************************************************************************************
( El Progreso, 9.02.1961 ) Normas de pesca.-RIO SÁRRIA: Couto de Samos. Normas de funcionamento.
***********************************************************************************
( 06.1961 ) Libo-Programa das Festas do San Xoán. Antonio Peña Villamarín. - Evocación e paisaxe.... " O val, case circular , dun diámetro de máis de seis quilómetros, extraña pola sua perfeita lisura e a case carencia de desnivel , recorda o fondo sedimentado dun lago que desapareceu por evaporación . Dúas arterias liquidas régano e fano fecuindo. Dous pequenos ríos, SÁRRIA e Celeiro , penetran tímidos por dúas estreitas fendas, As Aceas e A Veiga. A eles debe o val de Sárria a súa frondodidade e o seu valor cromático. O SÁRRIA , con maior cabdal, é formal e serio Nos seus primeiros pasos baixa con bulicio dende Triacastela por Pena Partida . Nas súas torrenteiras e dondas baixadas crianse as máis apreciadas troitas ; en Samos, impresionado pola mole do Mosteiro , remansa e lambe os seus pés, failles aos monxes ofrenda dos seus mellores peixes , e segue a súa inqueda viaxe. A Sárria chega canso e sen forzas depois de esgotalas facebndo xirar as rodas de tantos muiños...... O SÁRRIA chega a As Insuas polo sur....."
*************************************************************************************
( El Progreso, 20.06.1962 ) Obras do Clube Fluvial do Chanto.-Máis tarde contemplaron as obras do Clube Fluvial que por iniciativa municipal está xurdindo na marxe esquerda do RÍO SÁRRIA , pertp da vila
**********************************************************************************
( El Progreso, 12.01..1963 ) Muro de protección.- Xosé López de Vigo de Vilar de Sárria ve legalizado para facer obras dun muro construido na marxe dereita na marxe dereita do RÍO SÁRRIA para defensa dunha finca.
***********************************************************************************
( El Progreso, 28.05,1963 ) Delimitación do Couto,- Couto da Pobra de San Xiao.- Solta de 8.000 alevíns no RÍO SÁRRIA.
************************************************************************************
( El Progreso, 18.06.1963 ).- Repoboación en beneficio de pescantíns.-.... 12.500 alevíns repoboación do primeiro treito do RÍO SÁRRIA que tiña esgotado o censo de troitas.
***********************************************************************************
( El Progreso, 27. 07.1963 ) Visita de Euxenio Casimiro López López ao Clube Fluvial- Este distinguido politico, fillo de sarriao, percorre as ribeiras do RÍO SÁRRIA facendo grandes eloxios do Clube Fluvila recentemente constuido..
***********************************************************************************
( El Progreso, 25.10.1963 ) Sustitucion da parte metálica da Ponte de Ferro ( Sárria ).-Aprobado o proxecto de sustitución da ponte metálica riba do RÍO SÁRRIA na estrada LU-633 , de Sárria a Samos.
***********************************************************************************
( El Progreso, 22.11.1963 ) Regadío do Val de Sárria.-... A superficie regable será dunhas 2.800 hectáreas , da que 2.200 están situados na marxe dereita do RÍO SÁRRIA e os restantes na marxe esquerda do dito río , e todos eles perto da vila.... A segunda solución mdiante a construción dunha presa riba do RÍO SÁRRIA nas proximidades do Castro de Mondín , termo municipal de Samos , parroquia de Santiago de Estraxiz.
***********************************************************************************
( El Progreso, 22.04.1964 ).- Parece ser que aos nosos nomes pretende terxiversar o nome , dado que ao outro, o RÍO SÁRRIA , tamén en A Pobra de San Xiao no indicador lese " Río Sárria ".
**************************************************************************************
( La Región, 10.05.1964 ).- Deturpación do nome propio do río Sárria.- Hai pouco temos lido na presna que en Sárria ao RÍO SÁRRIA Obras Públicas lle puxera un cartel a carón da ponte no que se lé " río Sarriá ).
**********************************************************************************
( El Progreso, 20.05.1964 ) Contratación da obra nova da Ponte de Ferro.--Autorizase a realización mediante a contratación directa da obra de fábrica especial , sustitución do tramo metálico riba do RÍO SÁRRIA , estrada de Sárria a Samos , na provincia de Lugo .
************************************************************************************
( El Progreso, 2.06.1964 ) Encanamento do RÍO SÁRRIA en Samos.-Decreto polo que se declara de urxente realización o proxecto modificado do novo proxecto de encanamento do RÍO SÁRRIA, en Samos.
**************************************************************************************
( O Progreso, 24.06.1964.- Fogos artificiais no RÍO SÁRRIA.- Nas Festas do San Xoán , sesión de fogos artificiais no RÍO SÁRRIA.
*************************************************************************************
( La Noche, 28.07.1964 ). Rafael Vilaseca..- " Sustitución da ponte riba do RÍO SÁRRIA".
***********************************************************************************
( El Progreso, 5.01.1966 ).- Villarabid.- Traída de augas de Sárria.-Que unha vez convencidos do grande fracaso da ampliación da auga da traída , que se toma do RÍO SÁRRIA , se lle dea outra solución . Xa está ben de pasarmos veráns coa auga racionada.
***********************************************************************************
( El Progreso,, 26.06.1966 ) " Chao de Zarrido". Praia Fluvial do Chanto.-A praia conta con magníficas instalacións. ... O parque natural co que conta este clube fluvial , máis coñecido como "Praia do Chanto", situado na marxe esquerda do troiteiro RÍO SÁRRIA , ao seu paso pola capital do Municipio.
***********************************************************************************
( El Progreso, 20.08.1966 ) Regadío do Val de Sárria.-.... Explicación ao Ministro o proxecto do regadío da Veiga de Sárria nunha extensión de 2.800 hectáreas , mediante o establecemento dunha presa riba do RÍO SÁRRIA , perto do Castro de Mondín , cunha altura de 35 metros por riba da madre do río,
*************************************************************************************
( El Pueblo Gallego, 20.08.1966 ) Presa para o regadío do Val de Sárria.-Construción dunha presa de 36 metros de alto , para regadío de 17.300 hectáreas.
*************************************************************************************
( El Progreso, 18.07.1969 ).- Novo establecemento hosteleiro perto do río.- " Segundo coñecido rusmusmús , parece que se tarata de construir un importante complexo hoteleiro . De seren certos aqueles e se as obras que se están a facer a carón do RÍO SÁRRIA son destinadas a ese fin parécenos unha obra moi importante e de situación inmellorable.
*************************************************************************************
( BOP, 31.10.1969 ).- Estación de aforos nº 626.- ..." riba do RÍO SÁRRIA augas arriba da Ponte de Frollais , quilómetro 3 da estrada de Sárria a Samos : Encanamento, soleira en 12 metros do RÍO SÁRRIA . Na marxe esquerda esquerda caseta de linonígrafo rexistrador e escala.
************************************************************************************
( El Progreso , 20.12.1969 ) Obras na zona da Ponte de Ferro- "Que as obras de acondicionamento do RÍO SÁRRIA ao seu paso pola ponte da estrada de Samos seguen e tamén seguen a ser motivo de amplos comentarios favorables sobre todo.
************************************************************************************
( 1969 ).- Erguendo a voz contra os intentos de suplantación do hidrónimo multisecular.- " Que o RÍO SÁRRIA , ou Oribio como agora se lle queira chamar..... Río Oribio, "antes RÏO SÁRRIA ", como se lle queira chamar.
**********************************************************************************
( El Progreso , 21-04.1970).- Xosé Trapero Pardo.- Claustro da Madalena.- O chan do claustro conserva a súa traza primitiva . ordenando en fieiras e deseños os brancos seixos sacados do RÍO SÁRRIA e dos arroxos veciños.
**************************************************************************************
( El Progreso, 22,12.1970 ) Accidente na Ponte de Agreimonde/ A Pobra de San Xiao.-Por derrape, no quilómetro 13,500 . na estrada na C-546, resultou un auto con danos á saída da violta que hai na ponte riba do RÍO SÁRRIA.
**************************************************************************************
( El Progteso , 3.03.1971 ). Ben-Cho-Sey.- A volta cos letreiros.-" Sárria, la Sevilla gallega" - ¿ Que analoxía pode haber entre o RÍO SÁRRIA e o Giuadalquivie como non sexa que os dous levan auga , máis limpa a de aquí ?.
************************************************************************************
( La Rioja , 22.08.1971 ). Bernabé Pertusa.
" As cincuenta e nove tendas de campaña.. foron chantadas onte noite na beira do RÍO SÁRRIA , afluente do Miño , entre macizos de choplos, platanerios e salgueiros choróns,"
**********************************************************************************
( El Progreso, 3.09.1971 ) O río Sárria no Toleiro
Do acondicionamento do RÍO SÁRRIA ao seu paso polo Toleiro nunca máis se soubo. ¿ Por que ?. ¿ Pu é que aínda continúan os atrancos ?
*************************************************************************************
( El Progreso, 22.09.1971 ) Encanamento no Toleiro.
Parece que aumentan as posibilidades de que a obra encanamento do RÍO SÁRRIA ,ao seu paso polo Toleiro, se reanuden axiña. Agardamos que así sexa, polo ben da zona e da vila.
**************************************************************************************
( BOP de Lugo, 14.01.1972 ) . Proxecto de aproveitamento de augas para a Factoría de Cementos Cosmos SA, do Oural, derivando augas do RÍO SÁRRIA.
( El Progreso, 10.03.1972 ) Un neno en bicicleta cae ao río Sárria.
Pablo López Sánchez, neno de 10 anos, caeu ao RÍO SÁRRIA cando ía montado na zona da Fonte Ribeira.
*************************************************************************************
( El Progreso, 30.03.1972 ) Solicitude de augas para abastecemento da vila de Sárria.
Concello de Sárria.- Solicitude dirixida á Comisaría de Augas do Norte de España para concesión de augas do RÍO SÁRRIA con destino ao abastecemento de auga potable e esta vila.
**************************************************************************************
( El Progresso, 24,06.1972 ).- .....da súa estancia na vila do río que leva o seu nome ( Sárria ). Anxel Fole
**************************************************************************************
( El Progreso, 25.07.1972 ) Perspectivas do río Sárria.
RÍO SÁRRIA.- Seguen aparecendo refrescantes perspectivas do RÍO SÁRRIA ao seu paso pola vila. A de hoxe . entre as típicas choupeiras convídanos ao baño , ou ben seguir coa cámara ao lombo para ver os treitos río abaixo, ou ría arriba, segundo se dean as curcunstancias ( Forografía da Presa do Chanto)
************************************************************************************
( El Progreso, 10.08.1972 ) Limpeza do río Sárria ao seu paso pola Praia do Chanto.
O RÍO SÁRRIA ao seu paso pola Praia do Chanto e ao seu paso pola Praia O Chanto e as súas inmediacións xa está limpo. Bon labor se levou adiante por persoal do Concello nese treito. Eran varios os anos nos que non se lle daba unha volta semellante. O panorama agora é totalmente distinto tanto nunha beira como na outra do río.
************************************************************************************
( El Progreso, 12.08.1972 ) Colecta para o soar do Instituto de Ensino Medio.
... Se sobra diñeiro comparase máis terreo achegándose máis ao RÍO SÁRRIA o que podera tarer parello o unir a zona coa Praia do Chan to e o futuro Poloideportivo.
*************************************************************************************
( El Progreso, 19.08.1972 ) Roxelio Reigosa Ferreiro.
... Están suxeitos ao Mosteiro de Samos, Mosteiro situado na beira do RÍO SÁRRIA que ven despenado dende os Alpes Cebreiro e Iribio...
*************************************************************************************
( El Progreso, 18.02.1973 ) Establecemento hostaleiro.
Un establecemento de hostalaría pode ser instalado perto do RÍO SÁRRIA e a Praia do Chanto.
*************************************************************************************
( El Progreso, 12.06.1973 ) Plan de Obras de Interese Turístico.
Concedida unha axuda de 2.500.000 pesetas para o Malecón do RÍO SÁRRIA.
***********************************************************************************
( El Progreso, 26.06.1973 ).- Accidente
Na Ponte de Agreimode un mozo cae ao RÍO SÁRRIA.
***********************************************************************************
( El Progreso, 29.06.1973 ).- Novo edificio.
Construción dun novo edificio para a venda de vivendas perto do RÍO SÁRRIA á altura da estrada de Samos.
**********************************************************************************
( El Progreso, 16.08.1973 ). A vila de Sárria espállase mías alá do RÍO SÁRRIA
Os estabñecementos comerciais xa sobrepasan o RÍO SÁRRIA . Unha importante moblaría abriu as súas portas na Estrada de Samos despois da Ponte de Fewrro.
***********************************************************************************
( El Progreso , 18.01. 1974 ) Novo camiño.
Moscán ( O Páramo ) Subvención de 100.000 pesetas para a construción do Camiño do Carballal até o RÍO SÁRRIA.
************************************************************************************
( El Progreso. 13.02.1974 ) Couto de Pesca.
Fraccionado en tres treitos no RÍO SÁRRIA.
************************************************************************************
( El Progreso , 21.04.1974 ) Xornada de Pesca.
A xornada de hoxe pode ser máis propicia para a pesca. Recibirá o RÍO SÁRRIA un bon número de pescadores de toda a provincia.
***********************************************************************************
( El Progreso, 23.06.1974 ) Víctor López Villarabid.
Antiquísimos son os datos nos que figura o RÍO SÁRRIA dende Sárria á Pobra de San Xiao , figurou sempre con este nome.
************************************************************************************
( El Progreso, 25.06.1974 ) O río Celeiro afluente do RÍO SÁRRIA
... Non figura o río Mazadoiro ( * ) con 16,453 quilómetros de percorrido vertendo ao ao RÍO SÁRRIA no punto quiilométrico 39,479 pola súa marxe esquerda.
( * ) É o río Celeiro, na Idade Media chamado río Barbadelo.
***********************************************************************************
( El Progreso,..... ) Expropiación para un funicular para a factoría de Cementos do Oural
... Vóo riba do RÍO SÁRRIA á altura da finca número 315.
************************************************************************************
( El Progreso, 18.01.1975 ) Lixo no RÍO SÁRRIA
Dá pena ver como un dos máis belos recantos do RÍO SÁRRIA se permite agora que sexa unha esterqueira.
************************************************************************************
( El Progreso, 7.02.1975) .- Malecón do RÍO SÁRRIA.
Cesión de terreos á Deputación Provincial para a construción da obra do Malecón do RÍO SÁRRIA.
*************************************************************************************
( El Progreso, 1,04,1975 ).- Un afogado no RÍO SÁRRIA.
Luis López Vázquez morre afogado no curso do RÍO SÁRRIA.
( 1.01.1977 , BCPMHA de Lugo ). PERROS.- Parroquia de Santo Estevo de Calvor na beira do RÍO SÁRRIA, a 5 quilómetros desta vila , polo camiño de Pintín.
( 5.03.1978 , BOP de Lugo ).- Aprobación da delimitación do solo urbano do concello de Láncara excluindo os terreos de a carón do RÍO SÁRRIA..... Oeste o RÍO SÁRRIA.
************************************************************************************
( 26.08.1980 , BOP de Lugo ).- Ribela-Farbán.... monte, Este e Sur, RIO SÁRRIA.- A Veiga . Leste, RÍO SÁRRIA e camiño.
( El Adelantado de Segovia , 2.05.1989 ) ( La Tribuna de Albacete, 3.05.1989 ) EFE. ( A Balsa ) Ponte destruida.
" A ponte serve ao tempo , para salvar as augas do RÍO SÁRRIA. ramal Santalla, cometido que cumpría a ponte destruida , que está dentro da ruta do vello Camiño das peregrinaciións a Santiago".
**************************************************************************************
I SEMANA DE ESTUDOS HISTÓRICOS.- VILLARABID, puntual cronista , aportaría datos documentais para demostrar que o río foi sempre RÍO SÁRRIA dende as súas fontes. Porén nós puidemos comprobar que Obras Públicad de Lugo en Triacastela e Samos sinalízano dacordo coa proposta de Alfredo Sánchez Carro.
***********************************************************************************
QUE VER EN SÁRRIA.- Rúa Malecón do RÍO SÁRRIA.- A Rúa Malecón é unha das zonas de recreo de Sárria onde se acha o RÍO SÁRRIA, un grande número de restaurantes e varios murais con grafitos entre outras cousas.
************************************************************************************
( BOP de Lugo, 3.05.1991 ).- Construcción dunha pasatrela riba do RÍO DE SÁRRIA.
( BOP de Lugo, 3.01.1994 ).- Corta de árbores . Correntes : RÍO SÁRRIA e Ferreiros.
( 13.08.1997, DOGA ) A PONTE DO CANEIRO ( SÁRRIA ).- Proxecto N-LU-87.1.1. Nova obra de fábrica riba do RÍO SÁRRIA C-535 Becerreá a Vendas de Narón. Orzamento: 57.784.913 pesetas
*************************************************************************************
( BOP de Lugo, 3.05.2002 ).- Estación de aforo A014 do RÍO SÁRRIA , en A Pobra de San Xiao na Pobra de San Xiao , marxe dereita, e O Páramo na esquerda,
PEREGRINO ( 06.2014 ).- Achados arqueolóxicos.-Os traballos de encanamento do RÍO SÁRRIA que ven desenvolvéndose en Sárria ( Lugo ) , dende esta primavera puxeron ao descoberto a pasada semana restos dun cuarto arco soterrado da Ponte Ribeira.
*************************************************************************************
( PEREGRINO, 02.2015 ) Pasarela peonil do Toleiro.
Sárria estreou na mañá do 26 de decembro o pontón peonil de O Toleiro riba do RÍO SÁRRIA despois de nove meses de obras, A pasarela é a primeira infraestrutura en ser rematada do proxecto de encanamento do RÍO SÁRRIA.
***********************************************************************************
( PEREGRINO, 06.2018 ) Reclamanción de apertura da Ponte Ribeira.
Unhas 300 persoas saíron o venres 27 de abril á rúa en Sárria ( Lugo ) por reclamar a reapertura da Ponte Ribeira, riba do río Sárria, que leva cortado dende hai catro anos e era o itinerario máis recto polo que o Camiño de Santiago cruzaba o RÍO SÁRRIA e entraba na cidade.
***********************************************************************************
( PEREGRINO, 06.2002 ) Recuperación do hidrónimo documentado dende o século VI
" Que nion haxa dúbida , o RÍO SÁRRIA que pasa pola lucense vila de Sárria chámase Sárria. O Concello de Sárria nunca aceptóu que lle mudaran o nome por canto existía documentación dende o século IX ( * ) onde xa foi denominado " fluvium Sarria", e agora a Xunta deulle a razón aos sarriaos.
***********************************************************************************
( LA VOZ DE GALICIA, 18.08.2002 ).- VII ENXURRADA.- A Sétima Enxurrada de Sárria cumprou os pronósticos . Malia a premura de tempo coa que se organizou , moito xento xuntouse para presenciaren a baixada festiva do río ( * SÁRRIA ) en todo tipo de artiluxios flotantes.
**************************************************************************************
( PEREGRINO, 12.2004 ) O antigo acueducto do Mosteiro de Samos.
Samos.- Da primitiva estrutura primitiva só quedaba en pé o arco que cruza o RÍO SÁRRIA e está apoiado nos muros do convento.
*************************************************************************************
( LA VOZ DE GALICIA, 11.12.2004 ).- A INSUA DA PONTE VELLA-_ Até a construción da Ponte do Caneiro , o RÍO SÁRRIA formaba unha peqiuena insua , arrodeada por dous brazos do río entre a Presa do Caneiro e a Ponte
**************************************************************************************
(.........) TOPONIMIA DO CONCELLO DE XERMADE.- " O Nomeclátor r existra outor " Aureana " en Fafián ( Sárria ), á beira do RÍO SÁRRIA.
**********************************************************************************
( PEREGRINO, O2.2005 ) Urbanismo futuro.
... Xirará darredor do Camiño de Santiago " non como unha ruta que atravesa a vila , senón que está na Vila e darredor dos seus dous ríos , SÁRRIA e CELEIRO , cuxas ribeiras será rehabilitadas. O Plan inclúe un parque temñático na contorna da Torre da Fortaleza e unha grande área natural perto do cauce do RÍO SÁRRIA.
*************************************************************************************
ZONAS DE ASOLAGAMENTO EXCEPCIONAL para cheas de periodo de risco entre 100 e 500 an0s. Amas dúas ribeiras do RÍO SÁRRIA entre Samos e Sárria.
***********************************************************************************
VIAXANDO CON PÍO.- Chego abaixo. O Mosteiro de Samos acouga , durmido, co RÍO SÁRRIA acaneando un dos seus muros.
**********************************************************************************
( EL PAÍS , 12.04.2014 ) SETE BATALLAS CONTRA GOLIAT .- MOLLÁMONOS POLO RÍO .- Roberto Irimia , o portavoz e un dos fundadores da Plataforma que freou a corta masiva de árbores en Sárria, Lugo, no RÍO SÁRRIA....
*************************************************************************************
( 02.2020 ) PROXECTO DA E.D.A.R..- MELLORA DO SANEAMENTO.- Descrición das obras .- Colector intercetor do RÍO SÁRRIA dende a Rúa da Liberdade até a súa confluenza co colector da Rúa Greco. ,. Colector intercetor M.I. RÍO SÁRRIA.- Proxéctase dende a Rúa da Liberdade , pola marxe esquerda do río, até a estrada LU-636.
*************************************************************************************
( LA VANGUARDIA, 21.02.2022 ).- O MOSTEIRO DE SAMOS.- O Mosteiro de Samos ten un aspecto severo. Áchase beira do cauce do RÍO SÁRRIA, na provincia de Lugo.
**************************************************************************************
( BOE, 26.02.2024 ) AUGA PARA REGA.- Información pública do expedeinte de concesión para aproveitamento de 2,79 l /seg de auga procedente do RÍO SÁRRIA na parroquia de A Veiga ( Santiago ) con destino a rega de 23,6 hectáreas.
********************************************************************************
Comentarios
Publicar un comentario